Văn kiện pháp lý nào cho phép công an CSVN núp dưới gầm giường của mỗi người dân?
Luật sư Đào Tăng Dực
Từ ngày Tô Lâm lên ngôi Tổng Bí Thư Đảng CSVN và sau
đó Chủ tịch nước, thì chế độ công an trị ngày càng khắc nghiệt. Người dân phản
biện chế độ bị truy tố thường xuyên hơn và gần đây nhất, cái gọi là công an
nhân dân còn được cả quyền công khai chui vào gầm giường của mỗi người dân để bảo
vệ chế độ nữa.
I.
Lệnh
phải báo cáo công an khi có người ngủ qua đêm phát xuất từ đâu?
Nguồn gốc của quy định “phải thông báo công an khi
có người ngủ qua đêm” xuất phát từ việc tu chính điều 30 Luật Cư trú 2020 bằng
Luật số 118/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Sau đó Bộ Công an ban hành Thông tư 116/2026/TT-BCA
để hướng dẫn chi tiết cách thực hiện.
Bộ Công an lý giải quy định người thân phải thông
báo lưu trú khi ở qua đêm
Khi có người lưu trú qua đêm, chủ hộ hoặc người quản
lý nơi lưu trú phải thông báo với cơ quan đăng ký cư trú.
Nội dung thông báo gồm: họ tên, ngày sinh, số định
danh hoặc hộ chiếu, lý do, thời gian, địa chỉ lưu trú.
Thông báo trước 23h ngày bắt đầu lưu trú; nếu đến
sau 23h thì thông báo trước 8h sáng hôm sau.
Khi chủ hộ vắng mặt, đương sự phải thông báo
Thông tư này
quy định:
Cách thức thông báo (qua điện thoại, email, website,
Cổng DVCQG, VNeID, phần mềm thông báo lưu trú).
II.
Vì
sao luật này gây phẫn nộ trong nhân dân?
Vì các lý do sau đây:
1) Ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày
Người dân lần đầu tiên thấy mình phải báo công an
khi:
Bạn bè ngủ lại, Người thân từ tỉnh khác đến ở qua
đêm, Con cái đi học xa về thăm nhà.
Điều này tạo cảm giác “bị quản lý quá mức”.
2) Lo ngại về quyền riêng tư
Nhiều người đặt câu hỏi:
Tại sao phải báo thông tin cá nhân chi tiết?
Dữ liệu được lưu trữ và sử dụng thế nào?
Có nguy cơ lộ lọt thông tin không?
3) Gánh nặng thủ tục
Dù có VNeID, tức “ví giấy tờ số” của
công dân và đã bị công an kiểm soát chặc
rồi nhưng:
Đòi hỏi mới này không phải ai cũng quen dùng
Người lớn tuổi gặp khó khăn
Nhiều vùng chưa có thói quen báo lưu trú
Tác động trực tiếp đến sinh hoạt gia đình
III.
Tại sao Điều 26 hiến pháp về quyền riêng tư bị vi phạm thô bạo?
1. Điều 26 Hiến pháp quy định gì?
Điều 26 bảo vệ:
Đời sống riêng tư, Bí mật cá nhân, Bí mật gia đình, An
toàn thông tin cá nhân.
Quyền này chỉ được hạn chế theo luật, trong trường hợp
cần thiết – hợp pháp – tương xứng
Đây là quyền hiến định, tức là quyền ở cấp cao nhất
của hệ thống pháp luật.
2. Tại sao quyền này bị Công an CSVN vi phạm trắng
trợ?
Lý do vì Việt Nam không có Tòa án Hiến pháp hoặc Hội
đồng Hiến pháp độc lập.
Điều 119 HP quy định:
“Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất.
Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp. Mọi hành vi
vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý. Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ
tịch nước, Chính phủ, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác
của Nhà nước và toàn thể Nhân dân có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp. Cơ
chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.”
Tuy lời lẽ hung hồn như vậy nhưng đã 13 năm trôi qua
từ ngày HP được thành lập, Quốc hội của CSVN vẫn chưa thi hành điều 119 để thiết
lập cơ chế tài phán về HP để bảo vệ HP.
Thêm vào đó, tuân thủ HP hoàn toàn có tính cách tự
nguyện, không có cơ quan độc lập chế tài. Các cơ quan chính quyền được nêu tên
phải tự nguyện bảo vệ HP. Được thì tốt mà không được cũng chẳng sao. Quốc hội
theo lệnh đảng tha hồ ra luật vi hiến. Chính phủ và tòa án tha hồ hành động vi
hiến. Tuy toàn thể nhân dân có trách nhiệm bảo vệ HP nhưng không có cơ chế để họ
khiếu kiện. Các tòa án không có thẩm quyền tài phán về HP vì HP không cho phép
tòa án quyền này. Nếu khiếu nại quốc hội hoặc chính phủ thì dễ dàng bị quy chụp
trọng tội hình luật như:
Điều 331 – Tội lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm
lợi ích Nhà nước
Hình phạt: 2–7 năm tù.
Điều luật mơ hồ, thường dùng cho các trường hợp “phê phán chính quyền”,
“gây ảnh hưởng xấu”, “đăng bài gây hoang mang”.
Mặt khác, tuy không có thưởng tiền nhưng công an
khuyến khích hàng xóm phát hiện và báo tin cho họ khi có người lạ ngủ qua đêm
nhà xóm giềng.
IV.
Nguồn
gốc sâu xa nào là nguyên nhân của quyền ẩn nấp dưới gầm giường từng người dân
Việt của Công an CSVN?
Tuy bắt đầu bằng một thông tư của Bộ Công An. Thông
tư này phát xuất từ sư tu chính một điều khoảng của bô luật về cư trú của quốc
hội bú nhìn của đảng, rồi luật lệ của đảng suốt lịch sử rập khuông theo luật lệ
của đảng CSTQ. Tiêu biểu nhất cho sự lệ thuộc CSTQ này là giai đoạn:
CSVN trước 1954 tại vùng căn cứ (Việt Bắc, Liên khu
III, IV)
Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, CSVN áp dụng
mô hình quản lý xã hội ở vùng căn cứ với nhiều điểm tương tự:
Các biện pháp chính
1. Tổ
– đội – liên gia:
Mỗi thôn chia thành tổ liên gia, chịu trách nhiệm
giám sát nhau.
Đây là dạng liên đới trách nhiệm giống mô hình
Thương Ưởng.
2. Giấy
thông hành – kiểm soát đi lại:
Muốn ra vào vùng căn cứ phải có giấy của xã đội hoặc
công an.
3. Báo
cáo người lạ:
Ai chứa người từ nơi khác phải báo xã đội hoặc công
an.
Không báo bị xem là tiếp tay cho gián điệp.
4. Hộ
khẩu kháng chiến:
Ghi chép từng hộ:
số nhân khẩu
nghề nghiệp
ruộng đất
mức đóng góp
người đi bộ đội
5. ổ
chức nhân dân tự vệ – dân quân:
Vừa quản lý an ninh, vừa giám sát dân cư.
6. Kiểm
soát thông tin – tuyên truyền:
Báo chí, loa truyền thanh, họp dân đều do chính quyền
kiểm soát.
V. Thương Ưởng là ai và chủ trương chính trị là gì mà cả MaoTrạch Đông và đệ tử là Hồ Chí Minh cũng phải học hỏi như vậy?
Ông chính một cột trụ của trường pháp Pháp Gia. Tuy
vậy ông có thể được coi là thành phần cuồng tín cực đoan của trường phái cũng
như Stalin, Mao Trạch Đông và Hồ Chí Minh là những người cuồng chủ nghĩa Mác Lệ
vậy. Ông được vua nước Tần là Tần Hiếu
Công thời chiến Quốc bổ nhiệm làm tướng
quốc , tương đương với thủ tướng bây giờ tại nước Tần, thời phong kiến bên Tàu,
cách đây hơn 2000 năm.
Mô hình kiểm soát dân cư của Thương Ưởng ở nước Tần,
cách Đảng Cộng sản Trung Quốc và CSVN kiểm soát vùng căn cứ trước 1954 có những
điểm tương đồng về cấu trúc quyền lực, dù bối cảnh lịch sử và mục tiêu khác
nhau.
Điểm chung nằm ở tư duy quản trị bằng kiểm soát xã hội
ở cấp cơ sở, đặc biệt là kiểm soát biến động dân cư, hộ khẩu, và trách nhiệm
liên đới.
1. Thương Ưởng và mô hình kiểm soát dân cư nước Tần
Thương Ưởng tiến hành cải cách pháp trị vào thế kỷ
IV TCN, tạo ra một hệ thống kiểm soát xã hội rất chặt chẽ:
Các biện pháp chính bao gồm:
-
Liên cư – liên bảo Mỗi 5–10 hộ được tổ
chức thành đơn vị, nếu một người phạm pháp, cả nhóm bị liên đới.
-
Cấm di chuyển tự do:Người dân không được
rời nơi cư trú nếu không có phép.
-
Báo cáo người lạ:Ai chứa chấp người từ
nơi khác mà không báo quan sẽ bị xử phạt.
-
Đăng ký hộ tịch:Nhà nước kiểm soát chặt
chẽ hộ khẩu, nghề nghiệp, tài sản.
-
Thưởng – phạt nghiêm khắc:
Ai tố giác tội phạm được thưởng; ai không tố giác bị
phạt.
V.
Tại
Việt Nam nếu vi phạm quy định bị phát bao nhiêu tiền?
Mức phạt tại Việt Nam (theo Nghị định
144/2021/NĐ‑CP)
Hành vi: Không thông báo lưu trú khi có người ở lại
qua đêm
Mức phạt (VND) Tương
đương (USD) là
Từ 500.000 đồng ≈
20 USD đến
1.000.000 đồng ≈
40 USD
Đây là mức phạt hành chính, không phải hình sự.
Tính theo năm 2025 thì GDP đầu người tại Hoa Kỳ khoảng
USD 90.000 và Việt Nam khoảng USD 5.000 tức HK cao hơn VN gần 20 lần. Có nghĩa
là nếu tính ra tại HK thì mức phạt tương đương với USD400 đến USD800. Tuy chỉ
là mức phạt hành chính nhưng sẽ phải làm cho một gia đình dân Việt trung bình
nhịn đói ít nhất một tuần.
Kết
luận:
Từ ngày Tô Lâm tiến hành chế độ công an trị tại Việt
Nam, nhân dân bị xiết cổ nghẹt thở. Sự phi lý cũng như tàn ác của chế độ này
còn hơn CSTQ thời Mao Trạch Đông và hơn cả nước Trung Hoa thời mông muội phong
kiến ngàn xưa của Thương Ưởng nữa.
