Vì sao Việt Nam cần tăng cường ngân sách quốc phòng , cắt giảm ngân sách công an và học hỏi từ Ukraine?

Luật sư Đào Tăng Dực

Mới đây, Mykhailo Fedorov, cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine tuyên bố chiến tranh tương lai, nhất là giữa những quốc gia không cân sức, sẽ là cuộc chiến dựa trên những máy bay không người lái và những hệ thống tự hành, khác hẳn với quá khứ.

Dĩ nhiên sẽ hoàn toàn khác với cuộc chiến biên giới 1979 giữa Việt Nam và Trung Quốc. Lúc đó Việt Nam  vẫn đứng vững trước lực lượng áp đảo của Trung Quốc nhờ hai yếu tố: kinh nghiệm cuộc chiến với miền nam và ưu thế về chất lượng vũ khí Liên Xô. Tuy nhiên, sau hơn bốn thập niên, cán cân sức mạnh đã thay đổi toàn diện. Trung Quốc dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đặng Tiểu Bình và các thế hệ nối tiếp đã hiện đại hóa quân đội với tốc độ chưa từng có, trong khi Việt Nam dưới sự lãnh đạo của hàng loạt tổng bí thư thiển cận như Lê Duẫn, Đỗ Mười và hậu duệ , vẫn duy trì mô hình quốc phòng cũ, thiếu nguồn lực, thiếu công nghệ, và đặc biệt là thiếu ngân sách.

Một trong những nguyên nhân ai cũng biết nhưng CSVN không thừa nhận. Đó là: Việt Nam chi quá nhiều cho Bộ Công an, tạo ra một hệ thống công an trị diện rộng của TBT/CTN Tô Lâm, trong khi ngân sách quốc phòng bị hạn chế nghiêm trọng. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, đặc biệt tại Biển Đông, Việt Nam không thể tiếp tục duy trì cấu trúc ngân sách như hiện nay.

Sử dụng tiền thuế của nhân dân cơ cực để nuôi thêm một công an là tăng thêm nhân sự đàn áp nhân quyền và bớt đi một người lính can trường bảo vệ tổ quốc, biển đảo của tiền nhân.

Kinh nghiệm tại Ukraine trong cuộc chiến chống Nga cũng cho thấy: quân đội của một quốc gia nhỏ hoàn toàn có thể kiềm chế và gây thiệt hại lớn cho đối thủ mạnh hơn nếu biết tận dụng công nghệ mới, đặc biệt là máy bay không người lái (UAV), hệ thống tự hành và chiến tranh phi đối xứng.

Nhưng muốn thực hành, Việt Nam phải tái cấu trúc ngân sách quốc gia, giảm chi cho công an, tăng chi cho quân đội.

 

1. Trở ngại lớn nhất là ngân sách công an quá lớn, ngân sách quốc phòng quá nhỏ.

Theo Wikipedia, Ngân sách công an năm 2021 là 4,19 tỷ USD. Về nhân lực thì Lực lượng chính quy không được phép  công bố. Lực lượng bán chuyên trách gồm 291.409 người.

Chưa có quốc gia nào lại mập mờ như thế đối với quốc dân và quốc tế. Ngân sách thì đưa ra con số cách đây 5 năm. Nhân số chính quy thì giấu nhẹm và những con số đưa ra chưa chắc đã thật. Tuy nhiên nếu rút kinh nghiệm từ bản chất của đảng CSVN, con số chi bộ công an và nhân lực sẽ lớn ngoài sức tưởng tượng.

Ngân sách Bộ Quốc phòng Việt Nam năm 2023 theo Wikipedia khoảng 7,32 tỷ USD . Quân chính quy là 412.000.

Nhìn qua con số chính thức tưởng rằng quốc phòng vẫn cao hơn, nhưng thực tế:

Tỷ lệ chi cho công an của Việt Nam cao bất thường so với các nước cùng quy mô và Công an Việt Nam trên thực tế có quân số lớn hơn cả quân đội, một điều hiếm thấy trên thế giới. Nhiều chuyên gia ước tính khoảng 500.000 nhưng thực tế có thể hơn 1 triệu công an bán chuyên trách. Đó là chưa kể lực lượng chính quy.

Trong khi đó khi so sánh với TQ, Ngân sách quốc phòng Trung Quốc năm 2024 khoảng 231 tỷ USD, tức gấp 30 lần Việt Nam.

Ngân sách công an Trung Quốc chỉ chiếm 1/5 ngân sách quốc phòng.

Điều này cho thấy Việt Nam đang đi ngược lại mô hình của các quốc gia có nguy cơ xung đột với một siêu cường khổng lồ ngay biên giới. Thay vì tăng cường quân đội, Việt Nam lại tăng cường công an.

2. Hậu quả là Việt Nam tụt hậu nghiêm trọng về quân sự.

Kho vũ khí lỗi thời. 80% trang bị chủ lực của Việt Nam vẫn dựa trên công nghệ Liên Xô cũ:

- Su‑22, Su‑30MK2  thuộc thế hệ 3 và 4+

- Xe tăng T‑54/55, T‑90S không phù hợp chiến tranh hiện đại.

- Pháo kéo, radar cảnh giới cũ, phòng không tầm ngắn.

Trong khi đó, Trung Quốc đã:

-        sản xuất các chiến đấu cơ J‑20, J‑16, J‑10C, thuộc thế  hệ 5 và 4+

-        triển khai UAV tấn công tầm xa,

-        phát triển tên lửa siêu thanh,

-        xây dựng hạm đội tàu chiến lớn thứ hai thế giới.

Công nghiệp quốc phòngViệt Nam rất  yếu. Chỉ sản xuất:

-        súng bộ binh,

-        tàu tuần tra nhỏ,

-        UAV trinh sát tầm ngắn.

Không quân và hải quân Việt Nam rất yếu. Không quân Việt Nam không có tiêm kích thế hệ mới, không có tên lửa tầm xa. Hải quân thiếu tàu khu trục phòng không, thiếu UAV biển, thiếu tên lửa chống hạm tầm xa.

Buông bỏ Nga Sô và mua vũ khí hiện đại từ Hoa Kỳ và Tây Phương là một mệnh lệnh của lịch sử mà CSVN không tuân thủ vì tham nhũng, quyền lợi phe nhóm và tư duy bảo thủ.

Kết luận:

Việt Nam đang yếu thế trước Trung Quốc không chỉ vì công nghệ lạc hậu, mà còn vì cấu trúc ngân sách sai lệch, ưu tiên công an thay vì quân đội. Trong khi Trung Quốc tăng tốc hiện đại hóa quân sự, Việt Nam lại duy trì bộ máy công an trị khổng lồ, tiêu tốn nguồn lực mà lẽ ra phải dành cho quốc phòng.

Để chuẩn bị cho những xung đột tương lai, Việt Nam cần giảm chi cho công an xuống, lúc đầu còn khoảng 1/5 chi phí quốc phòng như tại TQ, và từ từ điều chỉnh theo khuông mẫu của những quốc gia dân chủ trên thế giới.

VN phải cùng một lúc tăng mạnh ngân sách quốc phòng, phát triển máy bay không người lái, tàu thủy không người lái , xây dựng tên lửa nội địa, hiện đại hóa  hệ thống chỉ huy – kiểm soát – thông tin – tình báo – giám sát – trinh sát và áp dụng chiến tranh phi đối xứng.

Kinh nghiệm Ukraine cho thấy: một quốc gia nhỏ hoàn toàn có thể kiềm chế đối thủ lớn nếu biết đầu tư đúng chỗ và tận dụng công nghệ mới. Việt Nam cần làm điều đó ngay từ bây giờ.

 Văn kiện pháp lý nào cho phép công an CSVN núp dưới gầm giường của mỗi người dân?

Luật sư Đào Tăng Dực

 

Từ ngày Tô Lâm lên ngôi Tổng Bí Thư Đảng CSVN và sau đó Chủ tịch nước, thì chế độ công an trị ngày càng khắc nghiệt. Người dân phản biện chế độ bị truy tố thường xuyên hơn và gần đây nhất, cái gọi là công an nhân dân còn được cả quyền công khai chui vào gầm giường của mỗi người dân để bảo vệ chế độ nữa.

I.                Lệnh phải báo cáo công an khi có người ngủ qua đêm phát xuất từ đâu?

Nguồn gốc của quy định “phải thông báo công an khi có người ngủ qua đêm” xuất phát từ việc tu chính điều 30 Luật Cư trú 2020 bằng Luật số 118/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. 

Sau đó Bộ Công an ban hành Thông tư 116/2026/TT-BCA để hướng dẫn chi tiết cách thực hiện.

Bộ Công an lý giải quy định người thân phải thông báo lưu trú khi ở qua đêm

Khi có người lưu trú qua đêm, chủ hộ hoặc người quản lý nơi lưu trú phải thông báo với cơ quan đăng ký cư trú.

Nội dung thông báo gồm: họ tên, ngày sinh, số định danh hoặc hộ chiếu, lý do, thời gian, địa chỉ lưu trú.

Thông báo trước 23h ngày bắt đầu lưu trú; nếu đến sau 23h thì thông báo trước 8h sáng hôm sau.

Khi chủ hộ vắng mặt, đương sự phải thông báo

 Thông tư này quy định:

Cách thức thông báo (qua điện thoại, email, website, Cổng DVCQG, VNeID, phần mềm thông báo lưu trú).

 

II.            Vì sao luật này gây phẫn nộ trong nhân dân?

Vì các lý do sau đây:

 

1) Ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày

Người dân lần đầu tiên thấy mình phải báo công an khi:

Bạn bè ngủ lại, Người thân từ tỉnh khác đến ở qua đêm, Con cái đi học xa về thăm nhà.

Điều này tạo cảm giác “bị quản lý quá mức”.

2) Lo ngại về quyền riêng tư

Nhiều người đặt câu hỏi:

Tại sao phải báo thông tin cá nhân chi tiết?

Dữ liệu được lưu trữ và sử dụng thế nào?

Có nguy cơ lộ lọt thông tin không?

3) Gánh nặng thủ tục

Dù có VNeID, tức “ví giấy tờ số” của công dân  và đã bị công an kiểm soát chặc rồi nhưng:

Đòi hỏi mới này không phải ai cũng quen dùng

Người lớn tuổi gặp khó khăn

Nhiều vùng chưa có thói quen báo lưu trú

Tác động trực tiếp đến sinh hoạt gia đình

 

III. Tại sao Điều 26 hiến pháp về quyền riêng tư bị vi phạm thô bạo?

1. Điều 26 Hiến pháp quy định gì?

Điều 26 bảo vệ:

Đời sống riêng tư, Bí mật cá nhân, Bí mật gia đình, An toàn thông tin cá nhân.

Quyền này chỉ được hạn chế theo luật, trong trường hợp cần thiết – hợp pháp – tương xứng

Đây là quyền hiến định, tức là quyền ở cấp cao nhất của hệ thống pháp luật.

2. Tại sao quyền này bị Công an CSVN vi phạm trắng trợ?

Lý do vì Việt Nam không có Tòa án Hiến pháp hoặc Hội đồng Hiến pháp độc lập.

Điều 119 HP quy định:

 “Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp. Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý. Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp. Cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.”

Tuy lời lẽ hung hồn như vậy nhưng đã 13 năm trôi qua từ ngày HP được thành lập, Quốc hội của CSVN vẫn chưa thi hành điều 119 để thiết lập cơ chế tài phán về HP để bảo vệ HP.

Thêm vào đó, tuân thủ HP hoàn toàn có tính cách tự nguyện, không có cơ quan độc lập chế tài. Các cơ quan chính quyền được nêu tên phải tự nguyện bảo vệ HP. Được thì tốt mà không được cũng chẳng sao. Quốc hội theo lệnh đảng tha hồ ra luật vi hiến. Chính phủ và tòa án tha hồ hành động vi hiến. Tuy toàn thể nhân dân có trách nhiệm bảo vệ HP nhưng không có cơ chế để họ khiếu kiện. Các tòa án không có thẩm quyền tài phán về HP vì HP không cho phép tòa án quyền này. Nếu khiếu nại quốc hội hoặc chính phủ thì dễ dàng bị quy chụp trọng tội hình luật như:

Điều 331 – Tội lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước

Hình phạt: 2–7 năm tù.

Điều luật mơ hồ, thường dùng cho các trường hợp “phê phán chính quyền”, “gây ảnh hưởng xấu”, “đăng bài gây hoang mang”.

Mặt khác, tuy không có thưởng tiền nhưng công an khuyến khích hàng xóm phát hiện và báo tin cho họ khi có người lạ ngủ qua đêm nhà xóm giềng.

 

IV.         Nguồn gốc sâu xa nào là nguyên nhân của quyền ẩn nấp dưới gầm giường từng người dân Việt của Công an CSVN?

 

Tuy bắt đầu bằng một thông tư của Bộ Công An. Thông tư này phát xuất từ sư tu chính một điều khoảng của bô luật về cư trú của quốc hội bú nhìn của đảng, rồi luật lệ của đảng suốt lịch sử rập khuông theo luật lệ của đảng CSTQ. Tiêu biểu nhất cho sự lệ thuộc CSTQ này là giai đoạn:

CSVN trước 1954 tại vùng căn cứ (Việt Bắc, Liên khu III, IV)

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, CSVN áp dụng mô hình quản lý xã hội ở vùng căn cứ với nhiều điểm tương tự:

Các biện pháp chính

1.    Tổ – đội – liên gia:

Mỗi thôn chia thành tổ liên gia, chịu trách nhiệm giám sát nhau.

Đây là dạng liên đới trách nhiệm giống mô hình Thương Ưởng.

2.    Giấy thông hành – kiểm soát đi lại:

Muốn ra vào vùng căn cứ phải có giấy của xã đội hoặc công an.

3.    Báo cáo người lạ:

Ai chứa người từ nơi khác phải báo xã đội hoặc công an.

Không báo bị xem là tiếp tay cho gián điệp.

4.    Hộ khẩu kháng chiến:

Ghi chép từng hộ:

số nhân khẩu

nghề nghiệp

ruộng đất

mức đóng góp

người đi bộ đội

5.    ổ chức nhân dân tự vệ – dân quân:

Vừa quản lý an ninh, vừa giám sát dân cư.

6.    Kiểm soát thông tin – tuyên truyền:

Báo chí, loa truyền thanh, họp dân đều do chính quyền kiểm soát.

 

V.          Thương Ưởng là ai và chủ trương chính trị là gì mà cả MaoTrạch Đông và đệ tử là Hồ Chí Minh cũng phải học hỏi như vậy?

Ông chính một cột trụ của trường pháp Pháp Gia. Tuy vậy ông có thể được coi là thành phần cuồng tín cực đoan của trường phái cũng như Stalin, Mao Trạch Đông và Hồ Chí Minh là những người cuồng chủ nghĩa Mác Lệ vậy. Ông được vua nước Tần là Tần  Hiếu Công thời chiến Quốc bổ nhiệm làm  tướng quốc , tương đương với thủ tướng bây giờ tại nước Tần, thời phong kiến bên Tàu, cách đây hơn 2000 năm.

Mô hình kiểm soát dân cư của Thương Ưởng ở nước Tần, cách Đảng Cộng sản Trung Quốc và CSVN kiểm soát vùng căn cứ trước 1954 có những điểm tương đồng về cấu trúc quyền lực, dù bối cảnh lịch sử và mục tiêu khác nhau.

Điểm chung nằm ở tư duy quản trị bằng kiểm soát xã hội ở cấp cơ sở, đặc biệt là kiểm soát biến động dân cư, hộ khẩu, và trách nhiệm liên đới.

1. Thương Ưởng và mô hình kiểm soát dân cư nước Tần

Thương Ưởng tiến hành cải cách pháp trị vào thế kỷ IV TCN, tạo ra một hệ thống kiểm soát xã hội rất chặt chẽ:

Các biện pháp chính bao gồm:

-        Liên cư – liên bảo Mỗi 5–10 hộ được tổ chức thành đơn vị, nếu một người phạm pháp, cả nhóm bị liên đới.

-        Cấm di chuyển tự do:Người dân không được rời nơi cư trú nếu không có phép.

-        Báo cáo người lạ:Ai chứa chấp người từ nơi khác mà không báo quan sẽ bị xử phạt.

-        Đăng ký hộ tịch:Nhà nước kiểm soát chặt chẽ hộ khẩu, nghề nghiệp, tài sản.

-        Thưởng – phạt nghiêm khắc:

Ai tố giác tội phạm được thưởng; ai không tố giác bị phạt.

V.             Tại Việt Nam nếu vi phạm quy định bị phát bao nhiêu tiền?

Mức phạt tại Việt Nam (theo Nghị định 144/2021/NĐ‑CP)

Hành vi: Không thông báo lưu trú khi có người ở lại qua đêm

Mức phạt (VND)   Tương đương (USD) là

Từ 500.000 đồng   ≈ 20 USD đến

1.000.000 đồng     ≈ 40 USD

Đây là mức phạt hành chính, không phải hình sự.

Tính theo năm 2025 thì GDP đầu người tại Hoa Kỳ khoảng USD 90.000 và Việt Nam khoảng USD 5.000 tức HK cao hơn VN gần 20 lần. Có nghĩa là nếu tính ra tại HK thì mức phạt tương đương với USD400 đến USD800. Tuy chỉ là mức phạt hành chính nhưng sẽ phải làm cho một gia đình dân Việt trung bình nhịn đói ít nhất một tuần.

Kết luận:

Từ ngày Tô Lâm tiến hành chế độ công an trị tại Việt Nam, nhân dân bị xiết cổ nghẹt thở. Sự phi lý cũng như tàn ác của chế độ này còn hơn CSTQ thời Mao Trạch Đông và hơn cả nước Trung Hoa thời mông muội phong kiến ngàn xưa của Thương Ưởng nữa.