Hiến pháp 2013 và những quy định “không giống ai” về trách nhiệm bảo vệ hiến pháp.

 

LS Đào Tăng Dực

Trong chính trị học, guồng máy chính quyền hay nhà nước dân chủ như quy định trong hiến pháp bao gồm 3 thực thể gọi là tam quyền phân lập: Hành Pháp, Lập Pháp và Tư Pháp.

I.               Vì tính tối cao của hiến pháp nên trách nhiệm bảo vệ hiến pháp là nền tảng không thế thiếu trong một nền dân chủ pháp trị chân chánh.

Chính quyền vận hành theo trình tự được quy định trong hiến pháp và  hiến pháp này luôn được bảo vệ bởi một định chế độc lập, giám sát sự vận hành của lập pháp và hành pháp. Định chế độc lập này thông thường là một Tối Cao Pháp Viện, đứng đầu ngành Tư Pháp.

Định chế độc lập này duyệt xét tính vi hiến, hay hợp hiến của:

1.    Các sắc luật của lập pháp (quốc hội) và

2.    Các tác động của hành pháp (chính phủ)

Trong thế giới đương đại, các nền dân chủ hiến định được chia thành 3 nhóm chính:

1.    Tổng thống chế (Mỹ, Brazil, Indonesia, Philippines, Đài Loan…)

2.    Quốc hội chế hay Nghị viện chế (Anh, Úc,Canada, Nhật, Hà Lan, Đan Mạch, Đức,Ấn Độ, Israel…)

3.    Hỗn hợp hay Bán tổng thống chế (Pháp, Ba Lan, Bồ Đào Nha…)

Trong những mô hình này, nếu chúng ta nêu ra câu hỏi: Trong hiến pháp, có một cơ chế nào tối cao, độc lập có trách nhiệm bảo vệ hiến pháp, vốn là nền tảng của mọi luật pháp quốc gia hay không?

Thì câu trả lời sẽ là một tiếng YES, tức là một sự khẳng định minh thị, không thể nhầm lẫn và nêu rõ giới hạn của trách nhiệm này.

 

II.            Trường hợp của Tổng thống chế như tại Hoa Kỳ thì có Tối Cao Pháp Viện:

Quyền này của TCPV phát xuất từ các điều sau đây của HP:

• Điều III – trao quyền duyệt xét pháp lý.

• Điều VI – quy định Hiến pháp là “luật tối cao của quốc gia”.
• Án lệ Marbury v. Madison (1803) là nguồn gốc thực tế của quyền duyệt xét pháp lý này.

III.         Trường hợp quốc hội chế như:

 

1)    Canada có Hiến pháp thành văn, gọi là Constitution Act 1867

Điều 52 Quy định của Constitution Act 1867 quy định quyền này cho TCPV Canada

2)    Úc có các điều khoản  71, 75 và 76 của hiến pháp  Thiết lập High Court of Australia và trao thẩm quyền cho High Court trách nhiệm bảo hiến.

3)    Anh Quốc vì không có hiến pháp thành văn nên nằm ngoài phạm vi của bài này. Hơn nữa trách nhiệm của TCPV bị giới hạn ở kiểm soát tính hợp pháp của hành pháp, không kiểm soát lập pháp vì khái niệm “Quốc Hội là tối cao”.

 

IV.          Trường hợp mô hình hỗn hợp hay bán tổng thống chế như Pháp:

Pháp có điều khoản hiến pháp quy định cơ quan phán quyết tính hợp hiến không?

Có. Rất rõ ràng. 

Cơ quan phán quyết hiến pháp của Pháp là Hội đồng Hiến pháp (Conseil constitutionnel) và nó được quy định trực tiếp trong Hiến pháp 1958 (Đệ Ngũ Cộng hòa).

Điều 61 – Kiểm soát hiến pháp trước khi luật được ban hành (a priori review).

Điều 61-1 – Kiểm soát hiến pháp sau khi luật đã có hiệu lực (a posteriori review), gọi là QPC – Question Prioritaire de Constitutionnalité.

Hội đồng Hiến pháp có quyền gì?

Tuyên bố một đạo luật là vi hiến đưa đến kết quả là Luật đó không được ban hành (nếu kiểm soát trước) hoặc nếu đã ban hành thì bị bãi bỏ (nếu kiểm soát sau, qua QPC)

V.             Hiến Pháp 2013 của Việt Nam thì sao?

Tuy nhiên trong trường hợp của Việt Nam,  nếu chúng ta nêu ra câu hỏi: Trong hiến pháp, có một cơ chế nào tối cao, độc lập có trách nhiệm bảo vệ hiến pháp, vốn là nền tảng của mọi luật pháp quốc gia hay không?

Thì câu trả lời sẽ là “YES but NO” hay là “NO but YES”, tiếng Việt nôm na là: “CÓ nhưng mà như KHÔNG”, hoặc “KHÔNG  nhưng mà không biết chừng CÓ”.

Tại sao có chuyện buồn cười như thế trong một văn kiện nền tảng của quốc gia dân tộc?

Lý do nằm nơi nội dung điều 119 của Hiến Pháp 2013.

Nguyên văn như sau:

Điều 119. 

“Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất.

Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp.

Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều bị xử lý.

Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan khác của Nhà nước và toàn thể Nhân dân có trách nhiệm bảo vệ Hiến pháp.

Cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.”

Tuy văn từ nghe dữ dằng như vậy (Mọi hành vị vi phạm hiếp pháp đều bị xử lý)  nhưng trách nhiệm bảo hiến lại là tự nguyện tức nhẹ hều.

Nghĩa là:

1.    Quốc hội bao gồm Ủy Ban Thường vụ QH phải bảo vệ Hiến pháp bằng tự nguyện ra những sắc luật không vi hiến.

2.    Chủ tịch nước tự nguyện bảo vệ Hiến pháp qua quyền công bố luật, quyền đề nghị xem xét lại luật.

3.    Chính phủ: bao gồm thủ tướng và các thuộc cấp trong bộ máy hành chính tự nguyện  bảo vệ Hiến pháp bằng tổ chức thi hành Hiến pháp và rà soát văn bản dưới luật.

4.    Tòa án nhân dân tự nguyện bảo vệ Hiến pháp qua xét xử, nhưng không có quyền tài phán hiến pháp.

5.    Viện kiểm sát nhân dân tự nguyện bảo vệ Hiến pháp qua kiểm sát hoạt động tư pháp.

6.    Các cơ quan khác của Nhà nước tự nguyện bảo vệ Hiến pháp trong phạm vi chức năng chuyên ngành .

7.    Cá nhân mỗi công dân (Nhân dân)  tự nguyện bảo vệ Hiến pháp bằng giám sát xã hội, khiếu nại, tố cáo, bầu cử.

Nếu không một thực thể nào tự nguyện bảo hiến thì coi như “trớt quớt” luôn vì không có một cơ chế độc lập bảo hiến nào xử lý hay chế tài cả.

Điều này thật không tưởng như thiên đường XHCN vậy, có thể so sánh với tình trạng luật giao thông trong đó, mọi người đều có trách nhiệm tự nguyện lái xe đúng luật, nhưng nếu có người phạm luật gây tai nạn dù chết người thì cũng không có một cơ quan đệ tam nhân nào đứng ra xử lý cả. Điều này áp dụng luôn cho những ác nhân của xã hội như trộm cướp, hiếp dâm, giết người… đều trên cơ sở tự giác và tự nguyện cả.

VI.          Như vậy chúng ta có thể kết luận rằng Hiến Pháp 2013 hoàn toàn không chấp nhận một định chế độc lập để tài phán về tính vi hiến hay hợp hiến hay không?

Câu trả lời lại là y như cũ: tức là  “YES but NO” hay là “NO but YES”, tiếng Việt nôm na là: “CÓ nhưng mà như KHÔNG”, hoặc “KHÔNG  nhưng mà không biết chừng CÓ”.

Tại sao CSVN lại ại lạ lùng như thế trong một văn kiện pháp lý mà cố TBT Nguyễn Phú Trọng cho là trí tuệ  tập thể và niềm tự hào của đảng?

Lý do là vì cuối điều 119 của HP, CSVN thòng thêm một câu nhỏ nữa.

Đó là câu: “Cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định.”

Chính vì thế trả lời CÓ với câu hỏi trên thì sai vì đâu thấy cơ chế nào?

Trả lời KHÔNG cũng không ổn vì có nhiều thực thể từ quốc hội đến chính phủ đến nhân dân tự nguyện bảo hiến mà! Thêm vào đó hiến pháp ghi rõ ràng là “cơ chế bảo vệ HP do luật định”. Nói không thì nếu ngày mai, đảng đổi ý chấp hành điều 119 ra luật thành lập cơ chế bảo hiến thì sao?

Có nghĩa là hiến pháp rõ ràng có ra lệnh cho Quốc Hội bù nhìn của đảng ra một sắc luật, dựa trên điều 119 để thành lập một cơ quan tài phán, bảo vệ cho hiến pháp.

Đã là một mệnh lệnh của hiến pháp thì đảng phải tuân hành. Nhưng tại sao đã 13 năm qua từ năm 2013 đến nay chưa có cơ chế bảo hiến? Sự thiếu tuân hành một mệnh lệnh của HP tự nó là một sự vi hiến trắng trợn rồi. Tại sao đảng muối mặt vi hiến như vậy?

Câu trả lời thì rất nhiều, nhưng tựu trung là y như những chế độ độc tài khác, Đảng CSVN cố tình lập ra một bản hiến pháp mập mờ, đầy mâu thuẫn nội tại và sử dụng sự mập mờ này như một quốc sách để đánh lận con đen và cai trị dân bằng luật rừng mà thôi.

 

Viễn tượng sụp đổ của đảng CS Cuba và tương quan với CSVN

LS Đào Tăng Dực

Viễn tượng sụp đổ của đảng Cộng sản Cuba đang trở nên rõ rệt, và điều này liên hệ rất  nhiều với các chế độ cộng sản còn lại, trong đó có CSVN. Dù mọi chế độ độc tài đều che giấu tội ác, các chế độ cộng sản đặc biệt để lại di sản tàn khốc và kinh tởm nhất cả trong quá khứ lẫn hiện tại. Bước sang thế kỷ 21, các đảng CSTQ, CSVN, Lào và Triều Tiên vẫn dối trá tuyên bố kiên định XHCN, nhưng phía sau là những tró lừa bịp che giấu, chờ ngày lịch sử phơi bày.

 

1. Tại sao CS Cuba trên bờ vực sụp đổ?

Sau nhiều thập niên giả vờ xây dựng XHCN trong mù quáng, Cuba rơi vào khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng: sản xuất kiệt quệ, năng lượng thiếu hụt, lương thực khan hiếm. Lệnh cấm vận của Mỹ và sự suy sụp của đồng minh Venezuela khiến tình hình thêm bi đát. Dân chúng đối mặt đói nghèo và tuyệt vọng.

Trong bối cảnh đó, một biến cố mang tính đột biến xảy ra: Bộ Tư pháp Hoa Kỳ truy tố cựu Chủ tịch Raúl Castro, 94 tuổi, vì liên quan vụ bắn hạ hai máy bay dân sự của tổ chức Brothers to the Rescue (BTTR) năm 1996 trên vùng biển quốc tế, khiến bốn người thiệt mạng, gồm ba công dân Mỹ. Đây là lần đầu tiên sau gần 70 năm một lãnh đạo cấp cao Cuba bị truy tố tại Mỹ.

Theo cáo trạng, tình báo Cuba đã cài người vào BTTR để thu thập đường bay, tạo điều kiện cho quân đội Cuba bắn hạ máy bay. Raúl Castro và năm đồng phạm bị buộc tội âm mưu giết công dân Mỹ, giết người và phá hủy máy bay. Dù Raúl đã rời chức vụ từ 2021, Mỹ vẫn coi ông là trung tâm quyền lực thực tế. Việc truy tố không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là đòn đánh trực diện vào tính chính danh của chế độ Cuba, gửi thông điệp rằng Mỹ sẽ truy cứu trách nhiệm dù thời gian đã trôi qua.

2. Đòn đánh vào GAESA – “túi tiền” của chế độ Cuba quan trọng ra sao?

 

Áp lực từ Mỹ không dừng lại ở truy tố Raúl Castro. Ngoại trưởng Marco Rubio tiếp tục nhắm vào GAESA, tập đoàn quân đội kiểm soát 40–70% nền kinh tế Cuba. Ngày 21/5/2026, Mỹ trục xuất Adys Morera, chị gái của Chủ tịch điều hành GAESA, sau khi thu hồi thẻ xanh vì cho rằng sự hiện diện của bà đe dọa an ninh quốc gia.

Adys nhập cảnh Mỹ năm 2023 và tham gia quản lý các công ty bất động sản tại Florida. ICE xác định bà có liên hệ trực tiếp với mạng lưới tài chính của GAESA – tổ chức bị cáo buộc nắm giữ tới 20 tỉ USD tài sản bất hợp pháp. Việc trục xuất dựa trên điều khoản cho phép loại bỏ thường trú nhân gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chính sách đối ngoại.

Động thái này nhằm ba mục tiêu chiến lược:

-        Đánh thẳng vào GAESA – trụ cột tài chính của quân đội Cuba.

-        Răn đe gia đình quan chức Cuba đang sống hoặc đầu tư tại Mỹ.

-        Tăng áp lực lên Havana trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế.

-         

3. Tại sao GAESA là  “quốc gia trong quốc gia” của gia đình Castro?

 

GAESA là công cụ quyền lực quan trọng nhất của gia đình Castro, được Raúl Castro thành lập năm 1995 để tạo nguồn tài chính độc lập cho quân đội sau khi Liên Xô sụp đổ. Tập đoàn này kiểm soát du lịch, ngân hàng, kiều hối, bán lẻ, viễn thông, cảng biển và ngoại thương – tức toàn bộ nguồn thu ngoại tệ của Cuba.

Quyền lực GAESA nằm trong tay ba thế hệ Castro:

Raúl Castro – người sáng lập, biến GAESA thành tổ chức không chịu kiểm toán, hoạt động ngoài giám sát nhà nước.

Luis López- Calleja – con rể Raúl, lãnh đạo GAESA 26 năm, kiểm soát toàn bộ dòng tiền ngoại tệ và các công ty offshore.

Raúl Guillermo Castro – cháu nội Raúl, phụ trách an ninh và giám sát mạng lưới tài chính.

Alejandro Castro Espín – con trai Raúl, tướng tình báo, có ảnh hưởng lớn đến các quyết định chiến lược.

GAESA nắm 14–18 tỉ USD tài sản toàn cầu, không cần công bố báo cáo tài chính với chính phủ, và là nền tảng giúp gia đình Castro duy trì quyền lực ngay cả khi không còn giữ chức vụ chính thức.

 

4. Tương quan với CSVN và CSTQ là gì?

 

Cơ chế quyền lực của CSVN và CSTQ có nhiều điểm tương đồng với Cuba:

-        Doanh nghiệp nhà nước được duy trì như công cụ nuôi dưỡng quyền lực và lợi ích nhóm qua chủ trương kinh tế thị trường định hướng XHCN.

-        Doanh nghiệp tư nhân sân sau của các lãnh đạo được ưu ái, trong khi doanh nghiệp độc lập bị siết thuế, thanh tra hoặc phong sát.

-        Tài sản của giới lãnh đạo thường nằm trong các mạng lưới kinh tài khó kiểm soát, tương tự GAESA.

Vì vậy, chiến lược của Mỹ đối với Cuba – kết hợp truy tố lãnh đạo và đánh vào mạng lưới tài chính – có thể trở thành mô hình áp dụng cho các chế độ cộng sản khác. Khi tài sản của giới lãnh đạo bị phong tỏa, thân nhân bị trục xuất và tội ác bị truy cứu, nền tảng quyền lực của họ sẽ lung lay.

5. Kết luận

Cuba đang bước vào giai đoạn đối đầu với định mệnh. Việc truy tố Raúl Castro và tấn công GAESA là những đòn đánh chưa từng có, làm suy yếu nghiêm trọng tính chính danh và nguồn tài chính của chế độ. Điều này mở ra một sách lược tiền lệ quan trọng: trong tương lai, các lãnh đạo CSVN hay CSTQ  cũng có thể đối mặt với những truy tố hình sự quốc tế song hành với các biện pháp chế tài nhắm vào tài sản gia đình kết xù của họ.

Đó có thể là con đường hiệu quả nhất để thúc đẩy tự do, dân chủ và nhân quyền cho những dân tộc bất hạnh, đang chịu sự cai trị của các chế độ độc tài cộng sản còn sót lại trên thế giới.

 

 

Bẫy sập cho tư bản quốc tế tại Trung Quốc và trong tương lai tại Việt Nam

LS Đào Tăng Dực

Sau khi được bầu làm Chủ Tịch Nước, TBT Tô Lâm dõng dạt đưa ra chỉ tiêu phát triển kinh tế 10% mỗi năm. Dĩ nhiên đây là một khẩu hiệu nặng tính tuyên truyền, hơn là sách lược kinh tế được hoạch định nghiêm chỉnh.

CSVN là một đảng CSTQ tí hon, từ khi mới thành lập đưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh, đến thời của Tô Lâm. Nền kinh tế VN cũng là phiên bản mô hình TQ, tuy sinh sau đẻ muộn vì giới lãnh đạo CSVN kém trí tuệ hơn giới lãnh đạo CSTQ. Hệ lụy tự nhiên là Việt Nam kém phát triển hơn TQ nhiều thập niên và  GDP đầu người chỉ bằng khoảng 1/3 TQ.

Những bước đi chiến lược của CSTQ về chính trị và kinh tế lần lượt được CSVN học hỏi và sao chép không hề có sáng kiến mới mẻ, từ kỹ thuật kiểm soát nhân dân, hộ khẩu, đấu tố, đến gia nhập WTO, giới hạn kinh tế tư nhân và nhất là phát triển kinh tế qua xuất cảng, dựa vào nguồn vốn FDI từ tư bản quốc tế.

Nhiều tư bản quốc tế đã bị CSVN lừa gạt, chuyển đầu tư FDI vào VN, như đã từng đầu tư vào TQ, theo sách lược China Plus One, vì họ không muốn lệ thuộc quá nhiều vào một cường quốc độc tài như CSTQ.

Tuy nhiên vào đầu tháng 4 năm 2026, thảm họa bất ngờ giáng lên đầu giới tư bản quốc tế đã quá ngây thơ tại TQ và cũng là một tiếng chuông cảnh tỉnh cho họ nếu tiếp tục đầu tư tại VN.

Đó là Sắc Lệnh số 834 về An ninh Chuỗi Công nghiệp và Cung ứng của Quốc Vụ Viện CSTQ.

Đây là bẫy sập bất ngờ với mục tiêu chiếm đoạt đầu tư của ngoại quốc bằng cách loại bỏ lãnh đạo nước ngoài, thay thế bằng lãnh đạo TQ và từng bước chiếm đoạt doanh nghiệp lẫn kỹ thuật cao của tư bản quốc tế. Hậu quả là chính sách đầu tư China Plus One của tư bản tây phương có nguy cơ bị vô hiệu hóa.

Lệnh 834 gồm 18 điều nhưng chỉ một số điều khoản có tác động mạnh nhất đến doanh nghiệp. Điều 4 mở rộng khái niệm “rủi ro an ninh chuỗi cung ứng” sang mọi thay đổi về nhà cung cấp, địa điểm sản xuất, luồng dữ liệu và cấu trúc sở hữu.

Nhờ phạm vi rộng này, nhà nước có thể can thiệp trực tiếp vào các quyết định vốn thuần túy kinh doanh, đồng thời nâng các hoạt động thương mại lên mức “an ninh quốc gia” với chế tài hình sự nghiêm khắc.

 

Điều 9 trao quyền điều tra sâu rộng cho cơ quan nhà nước, bao gồm yêu cầu tài liệu, dữ liệu, hồ sơ giao dịch, phỏng vấn nhân viên và kiểm tra hệ thống công nghệ thông tin (CNTT).  Đây là điều khoản gây lo ngại nhất vì cho phép tiếp cận trực tiếp vào hoạt động nội bộ doanh nghiệp.

Điều 13 cho phép điều tra hành vi “thu thập thông tin chuỗi cung ứng trái phép”, nhưng không định nghĩa rõ ràng, tạo dư địa để kiểm tra thiết bị, email và dữ liệu của nhà cung cấp hoặc nhân viên nước ngoài.

Điều 14–15 quy định các biện pháp đối phó như hạn chế giao dịch, đầu tư, dịch vụ, đưa vào danh sách kiểm soát và yêu cầu báo cáo định kỳ. Điều 16 áp đặt nghĩa vụ tuân thủ lên cả tổ chức và cá nhân; nếu bị coi là “không tuân thủ”, cá nhân có thể bị hạn chế xuất cảnh, cư trú hoặc xử phạt.

Doanh nghiệp nước ngoài đặc biệt lo ngại vì năm lý do: ngôn ngữ pháp lý quá rộng và mơ hồ; Trung Quốc có tiền lệ áp dụng “exit ban” trong các vụ kinh tế;

Điều 9 và 13 cho phép điều tra trực tiếp nhân viên và dữ liệu nội bộ;

Điều 16 mở đường cho biện pháp đối với cá nhân; và toàn bộ khung pháp lý tạo ra rủi ro tùy nghi cao, khiến doanh nghiệp không biết khi nào hành vi bình thường có thể bị xem là “rủi ro” hoặc “không tuân thủ”, dẫn đến nguy cơ lãnh đạo và nhân viên nước ngoài bị giữ lại tại Trung Quốc.

Đó là chưa kể những kế hoạch của doanh nghiệp nhằm chuyển chuỗi cung ứng ra một đệ tam quốc gia, có xác xuất bi liệt kê như một tác động vi phạm an ninh chuỗi cung ứng của TQ.

 

Nên nhớ Quốc vụ viện là cơ quan hành pháp (chính phủ), tương đương Nội các. Quốc hội của Trung Quốc là Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân Đại).

Đây không phải là một sắc luật của quốc hội, mà chỉ là một sắc lệnh của hành pháp. Không cần ồn ào thảo luận để các doanh nghiệp cảnh giác và kịp thời phản ứng, mà là một sắc lệnh của hành pháp nhanh chóng, bất ngờ, ám dụng lập tức nên không doanh nghiệp nào kịp trở tay.

Đây là một đòn sấm sét chí tử, đánh vào tất cả mọi doanh nghiệp, nhưng thật sự tập chú vào những doanh nghiệp có tầm vóc quốc tế và công nghệ cao, đang đầu tư tại TQ.

Khi duyệt xét danh sách các Quốc gia đầu tư hằng trăm tỷ Mỹ Kim tại TQ, chúng ta thấy những quốc gia sau đây: Đức, Singapore, Hà Lan, Nhật Bản, Thụy Sĩ, Anh, Mỹ, Nam Hàn và nhiều tập đoàn tài chánh quốc tế.

Tuy sắc lệnh không minh thị dùng từ “tạm giam” nhưng  sự kết hợp giữa lệnh cấm xuất cảnh,thẩm vấn bắt buộc,thu giữ tài liệu và khung pháp lý về “an ninh quốc gia”khiến cá nhân có thể bị giữ lại trong thời gian dài nếu công ty bị điều tra.

CSVN là một phiên bản tí hon của đàn anh CSTQ. Cả chính phủ lẫn quốc hội đề là những cánh tay nối dài của các đảng CS liên hệ. Việc đảng phớt lờ quốc hội và ra lệnh cho chính phủ đưa ra những sắc lệnh bất ngờ, có hiệu lực lập tức, không có tam quyền phân lập nên không một định chế nào có thể thách thức tính pháp lý của sắc lệnh, không những áp dụng tại TQ mà cũng thường xuyên áp dụng tại Việt Nam.

Trong tương lai, liệu điều này sẽ xảy ra tại VN hay không?

Câu trả lời hầu như chắc chắn sẽ xảy ra.

Lý do tại sao?

Sách lược mới của tư bản quốc tế là “China plus One”đang làm suy yếu nền kinh tế CSTQ và uy tín của đảng. Một khi quyền lợi của đảng bị suy giảm thì đảng chọn con đường “ thà ta phụ người hơn là người phụ ta”. Chúng ta đã chứng kiến điều này khi CSTQ hủy diệt con bò sữa Hồng Kong không thương tiếc, hoặc hủy diệt nhiều nhà tư bản  tỷ phú nội địa và doanh nghiệp của họ, để duy trì độc quyền của đảng. CSVN đã và sẽ luôn sẵn  sàng tương tự. Sự suy tàn của Hồng Kong như một trung tâm tài chánh hàng đầu thế giới và sự lụn tàn của nền điện ảnh Hồng Kong lẫn Hoa Lục vì nhu cầu “an ninh quốc gia” của CSTQ cũng là những ví dụ điển hình.

CSTQ không những muốn  bảo vệ quyền lực của đảng mà còn từng bước khống chế toàn diện và chiếm đoạt tài sản của tư bản quốc tế. Sắc lệnh mới này, có tiềm năng loại bỏ giai cấp lãnh đạo các doanh nghiệp ngoại quốc vì những người nước ngoài rất sợ hãi ngục tù TQ, sẽ đưa đến những hệ lụy như sau:

Giai đoạn đầu doanh nghiệp quốc tế sẽ phải cho người TQ đảm nhiệm

Sau đó từng bước rút nhân viên nước ngoài, giao lại cho người TQ.

CSTQ tin rằng sau nhiều thập niên học hỏi, họ có đủ khả năng thay thế, mặc dầu có thể không giỏi bằng, nhưng từ đó, có thể chiếm đoạt không phí một đồng tài sản, cơ sở, sự hiểu biết và khả năng chuyên môn của tư bản quốc tế trọn vẹn.

Sắc Lệnh số 834 về An ninh Chuỗi Công nghiệp và Cung ứng của CSTQ là một nhát chém bất ngờ vào đầu tư bản quốc tế tại TQ và là một tiếng chuông vang dội, cảnh tỉnh họ nếu  tiếp tục đổ FDI vào VN.

Nếu tư bản quốc tế ý thức nghiêm chỉnh sau tiếng chuông cảnh tỉnh này, thì giấc mơ 10% phát triển GDP của Tô Lâm, vốn tự nó đã là hoang tưởng, càng trở nên lố bịch hơn.

 

Tại sao Công An CSVN hoang đường và lố bịch đến mức độ này?

 

LS Đào Tăng Dực

 

I.               Công an CSVN lố bịch và hoang đường như thế nào?

Theo nhưng tiêu chuẩn luật pháp quốc tế thì Công an CSVN quá lố bịch và làm trò cười trên rất nhiều phương diện như:

1.    Điều tra, đề nghị truy tố người lố bịch và buồn cười và viện KSND vẫn chuẩn y:

Công an CSVN khởi động quy trình truy tố một số nhân vất đấu tranh tại hải ngoại tội danh khủng bố và tòa án CSVN kết án khiếm diện, một cách ngông cuồng nhưng buồn cười vì khả năng thuyết phục, dẫn độ hoặc thi hành án hầu như con số không.

-        Mới đây vào hạ tuần tháng 4, 2026, TS Nguyễn Đình Thắng là Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc tổ chức “Ủy ban Cứu người vượt biển - BPSOS” bị truy tố và kết án.

Trước đó các nhân vật sau đây cũng đã bị truy tố và kết án:

-        Ô Đào Minh Quân CT Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời (CSVN gọi là tổ chức khủng bố).

-        Phạm Lisa (tức Phạm Anh Đào, thường được gọi Lisa Phạm).

-        Huỳnh Thị Thắm (tức Huỳnh Tammy Thắm)

-        Đào Kim Quang hoặc Đào Văn Tiền.

-        Lâm Ái Huệ.

-        Hà Xuân Nghiêm  

CSVN cho biết tất cả đều đang sống tại Hoa Kỳ, Canada, Na Uy…; nếu không về đầu thú thì bị coi là từ bỏ quyền bào chữa và bị xét xử vắng mặt.

Ngoài ra, những chuyện hoang đường trên phương diện tiêu chuẩn luật pháp quốc tế như:

2.    Triệu tập công dân không cần nêu lý do

3.    Số người chết trong khi bị giam giữ trong đồn CA lện đến hằng ngàn

4.    Có quyền từ chối không cho một luật sư đại diện cho bị cáo và có những động thái nhằm loại bỏ vai trò của giới LS độc lập, vốn là rường cột của một nền dân chủ pháp trị.

 

II.            Tại sao CA CSVN không giống ai và có những động thái bêu nhục nền pháp lý và quốc thể VN như thế mà không một quốc trưởng, quốc hội, Viện Kiểm Sát ND hoặc Tòa án tối cao nào ngăn cản được như tại các quốc gia dân chủ đa nguyên?

 

Đó là vì HP 2013 đã minh thị hiến định hóa công an như một trong 2 lực lượng vũ trang để bảo vệ tổ quốc “xã hội chủ nghĩa”. Quân đội thì chống ngoại xâm và CA thì kiểm soát tức chống lại nhân dân.

Thời chiến thì may ra đảng còn cần tới quân đội nhưng phải sử dụng CA để kiểm soát các tướng lãnh, thời bình thì đảng chỉ cần đến công an và quân đội bị cho ra rìa.Tức là lúc nào CA cũng gát trên QĐ cả.

Điều 65 – Quân đội nhân dân Việt Nam, quy định:

 “Quân đội nhân dân là lực lượng vũ trang nhân dân” có nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc và chế độ xã hội chủ nghĩa v.v...

Tuy nhiên QĐ không phải là lực lượng vũ trang duy nhất như trong các chế độ dân chủ.

Điều 67 – Công an nhân dân Việt Nam, quy định một lực lượng vũ trang thứ nhì là Công An, thay vì một lực lượng bán vũ trang như tại các quốc gia dân chủ.

Ngoài ra CA còn là:

 “Nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; đấu tranh phòng, chống tội phạm.”

HP 2013 không những hiến định hóa quyền lực của CA, mà còn đặt CA ngang hàng hay trội hơn quân đội nữa vì ngoài khả năng vũ trang, CA còn có khả năng điều tra từng cá nhân trong xã hội nữa.

Ngay cả các quốc gia CS  Á Châu khác như TQ, Bắc Hàn, Lào cũng không hiến định hóa công an kiểu này.

III.         Viện Kiểm Sát ND ở đâu mà để công an lộng hành như vây?

 

Tuy trên mặt hình thức, Công an điều tra và đề nghị truy tố; Viện kiểm sát quyết định truy tố và giữ vai trò công tố trước tòa. Công an không có quyền truy tố, còn Viện kiểm sát là cơ quan duy nhất có quyền truy tố theo luật tố tụng hình sự Việt Nam.

Tuy nhiên trên thực tế, CA là một định chế hiến định, lại có uy tín mạnh trong Bô Chính Trị và TBT là trùm CA. Nhất là CA giữ hồ sơ cá nhân của mọi công dân và cán bộ, kể cả thành viên của Viện Kiểm Sát ND nên hầu như viện này chỉ thông qua đề nghị của CA mà thôi.

 

IV.          Tại các quốc gia dân chủ, vai trò của công an là gì?

Dựa trên các nguồn nghiên cứu so sánh về hiến pháp và quản trị công an, đa số quốc gia dân chủ khi đưa công an vào hiến pháp đều gắn với các nguyên tắc: phi chính trị, phục vụ dân chúng, chịu trách nhiệm giải trình, và tôn trọng nhân quyền. Các hiến pháp dân chủ hiện đại thường quy định công an phải phục vụ và bảo vệ dân chúng, tránh bị sử dụng cho mục đích chính trị.

 

Các nhà soạn thảo hiến pháp phải đối mặt với nguy cơ chính trị hóa lực lượng công an, và vì vậy thường đưa vào các nguyên tắc nhằm ngăn chặn điều này.

 

Kinh nghiệm sáu nền dân chủ (Úc, Anh, Canada, Ấn Độ, New Zealand, Mỹ) cho thấy:

 

Các nước này đều cố gắng duy trì sự độc lập nghiệp vụ của công an, đồng thời bảo đảm trách nhiệm giải trình trước chính quyền dân cử.

 

Chính vì thế chúng ta phải kết luận rằng tuy công an tại các quốc gia CS đã tồi tệ và hung ác rồi mà  CAND/CSVN là loại công an lộng hành tệ hại nhất, có khả năng tác oai tác quái trong chính quyền lẫn xã hội dân sự, qua mặt cả quân đội lẫn đảng CSVN cũng vì điều 67 HP 2013 của CSVN.

 

Bầu cử Hungary, Eo Biển Hormuz và tương quan quyền lực giữa các siêu cường

LS Đào Tăng Dực

www.daotangduc.blogspot.com

Các siêu cường trong bài này gồm Hoa Kỳ, Liên Âu (EU), CSTQ và LB Nga theo thứ tự sức mạnh tổng quát với Hoa Kỳ là siêu cường số một.

Hai biến động liên hệ gần nhất là cuộc bầu cử tại Hungary và quyết định của Hoa Kỳ, chính mình phong tỏa và kiểm soát Eo Biển Hormuz thay vì để giáo phiệt Iran kiểm soát.

I.               Bầu cử Hungary.

Cuộc bầu cử quốc hội Hungary đã gây chấn động toàn cầu.

Kết quả cho đến ngày 14-15 tháng 4, 2026 là đảng  TISZA của tân thủ tướng tương lai Peter Magyar được 136-138 ghế, Fidesz của cựu TT Voctor Orban được 55-57 ghế, Mi Hazánk được 6 ghế, trong một quốc hội gồm 199 ghế. Tức TISZA có trên 2/3 số ghế và có thể tự mình tu chính hiến pháp, thay đổi toàn diện nền tảng những luật pháp và định chế tập quyền mà chính quyền Orban đã thiết lập suốt 16 năm qua.

Chính quyền mới với tân tt Magyar cũng minh thị bày tỏ lập trường thân EU- NATO và nới xa LB Nga . Đối với CSTQ thì TISZA không chủ trương đối nghịch nhưng sẽ dè dặt , minh bạch và cân bằng hơn chính quyền Orban.

Trong suốt cuộc vận động bầu cử, TISZA được sự ủng hộ của khối EU trừ Slovakia, trong khi Fidesz được sự ủng hộ của Putin, và TT Trump. Phó TT JD Vance chính thức thăm viếng ủng hộ Orban. Mặc dầu CSTQ không chính thức ủng hộ phe nào, nhưng báo chí TQ ủng hộ Orban rõ rệt.

Tuy Hungary chỉ là một quốc gia tương đối nhỏ với dân số gần 10 triệu, nhưng vì vị trí địa dư và là thành viên của khối Liên Âu (EU) cũng như  NATO, nên có ảnh hưởng địa chính trị vượt xa tầm vóc của mình. Hungary theo quốc hội chế và Đảng Fidesz dưới sự lãnh đạo của TT Victor Orban đã liên tục nắm quyền 16 năm, tức 4 nhiệm kỳ quốc hội. Hầu như, dưới sự lãnh đạo của Ông, Hungary là quốc gia hiếm hoi của Liên Âu và Nato, ủng hộ cho TT Putin của LB Nga và Tập Cận Bình của CSTQ, cản trở những sách lược quan trọng của EU và NATO liên hệ đến Ukraine trong cuộc chiến chống lại sự xâm lược của Putin.

 

A.   Lợi thế cho EU:

Với chính quyền Peter Magyar, EU từ nay sẽ củng cố nội bộ như một khối đồng nhất và đoàn kết hơn để đối diện với Nga Sô. Chính quyền mới và khối này cần giải quyết một số vấn nạn Orban để lại như sau:

1.    Thương thuyết để giải tỏa khoảng 17 tỷ Euro dành cho Hungary bỡi vì Orban không đáp ứng những đòi hỏi của Brussels về cải tổ pháp quyền, độc lập của tư pháp, tự do học thuật, luật tỵ nạn và quyền lợi của những người LGBTQ.

2.    Ngoài ra Hungary còn chờ EU chấp nhận Kế hoạch quốc phòng trị giá 16 tỷ euro trong khuôn khổ SAFE, một chương trình hỗ trợ bằng các khoản tiền cho vay.

3.    Đối với Tân Thủ Tướng, các chi khoản trên là ưu tiên và hy vọng rằng với đa số trên 2/3 tại quốc hội, Ông có thể thông qua những đạo luật cần thiết để cải tổ và đáp ứng những yêu cầu của EU.

4.    Ngược lại EU kỳ vọng Magyar sẽ đảo ngược sự phủ quyết của Hungary đối với đề nghị của EU cho Ukraine vay 90 tỷ Euro và 6.6 tỷ Euro viện trợ quân sự cho Ukraine.

 

B.   Thiệt hại cho CSTQ:

Dưới thời TT Orban, Hungary cũng là một cầu nối chiến lược quan trọng cho sách lược Vành Đai và Con Đường (Belt & Road initiative) của CSTQ hầu bành trướng ảnh hưởng đến Âu Châu. Orban  đã ký nhiều hiệp ước với công ty Huawei, hợp tác về kỹ thuật và kiểm soát (kể  cả kiểm soát các hoạt động của người dân và thu thập thông tin gián điệp cũng như phản gián,) và ưu tiên cho những công ty chuyên về chiến lược của CSTQ.

Những công trình và dự án vô tư của TQ như đường sá, cầu cống, nhà máy có thể không bị ảnh hưởng vì thay đổi chính quyền. Nnhưng những yêu cầu của EU đối với Hungary về cải tổ pháp quyền, nhân quyền, dân quyền sẽ gây trở ngại cho những hiệp ước về điện tử, kỹ thuật giám sát v..v..của CSTQ.

Một cách tổng quát, thay đổi chính trị tại Hungary không gây thiệt hại quá nhiều cho CSTQ, nhưng các biến cố tại Iran đã và sẽ gây thiệt hại lớn về ý thức hệ độc tài cũng như địa chính trị và kinh tế, Lý do chính là vì cả Hungary lẫn EU đều không coi CSTQ là đối thủ và ngược lại. Còn Hoa Kỳ và CSTQ đã và sẽ là những đối thủ chiến lược trong ngắn hạn lẫn dài hạn.

 

C.   Thiệt hại cho LB Nga:

Putin và LB Nga là thiệt hại nhiều nhất vì đã đầu tư hằng chục tỷ Mỹ Kim vào chế độ Orban từ  kinh tế, địa chính trị , hạ tầng cơ sở, năng lượng. Bây giờ chỉ qua một đêm là đảo ngược thế cờ. Dĩ nhiên Orban đã tốn 16 năm để củng cố quan hệ với Nga. Chính phủ Magyar cũng cần thời gian để xoay chuyển, nhất là hạ tầng cơ sở năng lượng đã quá lệ thuộc vào Nga. Tuy nhiên, chính quyền mới bất lợi cho Nga rõ rệt, sẽ đưa đến hậu quả tiêu cực cho Nga trên chiến trường Ukraine tương lai có thể gây ra sụp đổ của chế độ độc tài Putin, hay xa hơn nữa là sự phân hóa của LB Nga tương tự LBXV thủa xưa.

Bầu cử tại Hungary còn có thể có kết quả dây chuyền bất lợi thêm cho Nga tại Slovakia, một đồng minh thứ nhì của Putin tại EU. Tuy Slovakia, dân số chỉ 5.5 triệu, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Robert Fico, không tích cực ủng hộ Nga bằng Orban, nhưng cũng gây trở ngại không ít cho EU. Sự thảm bại của Orban có thể là một tiếng chuông cảnh tỉnh Fico rằng thân thiết với Putin có thể là một liều độc dược. Sách lược đối với EU của TT Fico sẽ phải mềm mỏng hơn nếu không muốn nhân dân trừng phạt trong cuộc bầu cử tới. Trong tương lai rất gần, có thể Nga sẽ trắng tay vì mất thêm đồng minh cuối cùng tại EU.

 

II.            Biến động tại Eo Biển Hormuz của Iran:

Tuy nhiên biến động tại Iran, nhất là quyết định của Hoa Kỳ phong tỏa Eo Biển Hormuz, gây thiệt hại trầm trọng cho cả LB Nga lẫn CSTQ. Sự phong tỏa tập chú vào những thuyền bè nhập cảng, hoặc rời cảng Iran, hoặc nộp tiền hải lộ cho Iran hầu cắt đứt nguồn tài chánh của chế độ giáo phiệt này.Mục tiêu dài hạn của Hoa Kỳ lại là khai thông giao lưu qua eo biển cho toàn thế giới, không để cho Iran phong tỏa và giữ quyền chọn lựa quốc gia nào được hay không được quyền đi qua..

A.   Thiệt hại của LB Nga:

LB Nga bị thiệt hại nặng vì mất đi một đồng minh địa chính trị và quân sự tiếp tay cho cuộc chiến tại Ukraine vốn là một cuộc chiến sống còn cho cả hai.

Tuy nhiều bình luận gia quốc tế cho rằng giá dầu gia tăng có lợi nhiều cho Nga. Nhưng trên thực tế, ngân sách 2026 của Nga vẫn khủng hoảng vì Nga không hưởng lợi tức đáng kể với các lý do sau đây:

1. Nga phải bán dầu với mức chiết khấu lớn do thị trường bị giới hạn vì các lệnh trừng phạt.

2. Chi phí vận chuyển của Nga tăng mạnh khi thị trường bảo hiểm rủi ro vì căng thẳng tại Hormuz.

3. Nga thiếu công suất lọc dầu sau khi bị Ukraine tấn công các cơ sở sản xuất và lọc dầu hạ tầng.

4. Trung Quốc và Ấn Độ là 2 khách hàng lớn nhất tận dụng tình thế để ép giá

5. Nga bị hạn chế về hạ tầng xuất khẩu vì đường ống sang châu Âu bị giảm mạnh, cảng Baltic và Biển Đen có giới hạn công suất, tàu chở dầu bị kiểm soát và theo dõi chặt hơn.

6. Giá dầu tăng làm tăng chi phí nhập khẩu các hàng hóa khác vào Nga để duy trì nền kinh tế

7. Đồng rúp giảm giá mạnh, làm giảm hiệu quả của doanh thu dầu

8. Nga phải bán dầu qua trung gian, mất thêm phần chia sẻ lợi nhuận

9. Giá dầu tăng làm các nước khác tăng sản lượng, giảm lợi thế của Nga

10. Tính chất “ngắn hạn” của cú sốc Hormuz làm doanh nghiệp Nga không dám mở rộng

 

B. CSTQ thì bị thiệt hại nặng nề hơn Nga nữa vì 10 lý do sau đây:

Tuy CSTQ có những tuyên bố mạnh miệng ủng hộ Iran nhưng họ có những yếu điểm quan trọng:

1) Trung Quốc phụ thuộc nặng vào dầu Trung Đông và phong tỏa Hormuz là cú sốc trực tiếp. Khoảng 40–45% dầu nhập khẩu của Trung Quốc đi qua Hormuz.

2) Giá dầu tăng làm tăng chi phí sản xuất của toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc

3) Trung Quốc không thể chuyển sang nguồn thay thế nhanh vì:

- Không có đường ống lớn từ Trung Đông

- Không thể tăng nhập LNG nhanh vì hạn chế hạ tầng

- Không thể tăng nhập dầu Nga quá nhiều vì rủi ro trừng phạt và công suất vận chuyển

4) Trung Quốc bị kẹt giữa rủi ro địa chính trị và rủi ro kinh tế. Khi Hoa Kỳ phong tỏa Hormuz:

- Trung Quốc không thể đối đầu trực tiếp

- Nhưng cũng không thể đứng ngoài vì lợi ích năng lượng bị đe dọa

- Các nước Trung Đông thân Mỹ sẽ ưu tiên ổn định với Washington và Trung Quốc rơi vào thế bị động chiến lược.

5) Chi phí bảo hiểm và vận tải tăng mạnh đối với tàu Trung Quốc

6) Trung Quốc lo ngại Mỹ dùng Hormuz như “đòn bẩy chiến lược” vì Hoa Kỳ kiểm soát phần lớn hải quân ở vùng Vịnh và dễ dàng biến Hormuz trở thành điểm yếu chiến lược của Trung Quốc.

7) Tác động dây chuyền lên kinh tế Trung Quốc và Tăng trưởng GDP bị ảnh hưởng tiêu cực.

8) Trung Quốc phải cạnh tranh với Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc để mua dầu

và mất ưu thế mua dầu giá rẻ.

9) Các dự án chiến lược của Trung Quốc ở Trung Đông bị gián đoạn và ảnh hưởng đến chiến lược dài hạn của Trung Quốc ở Trung Đông.

10) Trung Quốc lo ngại bị “kẹt” nếu xung đột kéo dài phải xả kho dự trữ chiến lược .Kho dự trữ chỉ đủ 60–90 ngày.Rủi ro an ninh năng lượng nghiêm trọng.

III. Kết luận:

Chính vì thế, 2 biến cố quan trọng vừa qua là cuộc tổng tuyển cử tại Hungary và phong tỏa Eo Biển Hormuz của Hoa Kỳ, không những làm thế giới tự do mạnh hơn, làm Iran kiệt quệ tài chính, có thể đưa đến sụp đổ chế độ, làm suy yếu trục độc tài tội ác Nga- Iran- CSTQ, mà còn là một lời cảnh cáo nghiêm khắc đối với những chế độ phản dân chủ còn lại như CS Cuba, CS Bắc Hàn, CS Lào và CSVN.