Lời tâm tình về tư cách đạo đức của những tác nhân lịch sử và tiến trình dân chủ hóa Việt Nam.

LS Đào Tăng Dực

 

Những bài bình luận chính trị của tác giả đôi khi gây ra nhiều tranh cãi và ngộ nhận, ngay cả trong số bạn bè lâu năm.

Bài này đã post lên trên Facebook và rút xuống sau đó vì còn thiếu sót có thể gây phản cảm đối với tác giả từ những người yêu mến TT Trump lẫn những người ghét vị TT này.

Bài được sửa lại với những mục tiêu sau đây:

a.     Thật ra những người Việt quốc gia yêu mến Trump hay ghét Trump đều chống cộng và có khả năng làm việc chung hầu đóng góp cho tiến trình dân chủ hóa đất nước cả. Vấn đề là họ hiểu lầm rằng họ” ghét nhau”nhiều hơn là ghét CS mà thôi. Sự thật là họ vẫn ghét CS nhiều hơn là ghét nhau. Lý do là vì TT Trump chỉ là một hiện tượng đoản kỳ. Ông có lợi hay hại cho VN cũng giới hạn trong một thời gian ngắn. Nhiệm kỳ còn lại chỉ 3 năm. CSVN là hiểm họa thâm sâu và dài hạn hơn nhiều.Chính vì thế cả hai hoàn toàn có lý do để chung tay chống CS.

b.    Chúng ta là những con người có tình cảm và có thói quen xét việc căn cứ trên nhân cách cá nhân thay vì những sự kiện khách quan. Chúng ta phạm sai lầm của những thế hệ Đông Á đi trước chúng ta. Đó là: cả một hệ thống đạo đức và guồng máy cai trị căn cứ trên nhân cách của một hay nhiều chính nhân quân tử, thay vì những nguyên tắc hoặc sự kiện khách quan. Xã hội Đông Á sụt lùi sau Tây Phương phần lớn vì sai lầm này.

Những nguyên tắc và sự kiện khách quan mới là những chuẩn mực đáng tin cậy vì ngay cả một chính nhân quân tử cũng có lúc sai lầm hoặc sa ngã.

c.     Cộng đồng người Việt tại hải ngoại từ Hoa Kỳ, đến Úc, Canada hay Pháp chia rẽ cũng vì quá coi trọng cái tôi hoặc nhân cách của một vài cá nhân, trong khi đều là những người quốc gia cả.

Chính vì thế, xin mạn phép chia xẻ một vài ý nghĩ như sau:

1.    Khi đối diện với một vấn đề cần phê phán hay giải quyết, chúng ta nên đặt câu hỏi đầu tiên là: liệu sự kiện liên hệ sẽ ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực cho tiến trình dân chủ hóa Việt Nam. Lý do là vì trong lịch sử cận kim của đất nước, không có thảm họa nào tệ hại bằng độc tài cộng sản.

 

2.    Khi đối diện với một tác nhân lịch sử, như lãnh tụ của một cường quốc có thể ảnh hưởng đến vận mệnh của một hay nhiều quốc gia,chúng ta không nên quan tâm quá mức đến tư cách đạo đức của họ , hoặc những chủ trương lớn của họ đối với chính trị toàn cầu. Cái quan trọng chúng ta nên quan tâm đến là từng sách lược cụ thể của họ có ảnh hưởng đến tiến trình dân chủ hóa VN hay không mà thôi.

 

Rất nhiều người trong cộng đồng hải ngoại đã trở thành những công dân hoàn vũ (world citizens) và điều này cũng rất bình thường vì đã nửa thế kỷ trôi qua kể từ 1975. Theo cái nhìn của họ, trật tự thế giới (world order) sau Thế Chiến 2 rất quan trọng và những tác nhân lịch sử cận đại sau đây đáng được kính trọng hoặc tôn sùng:

TT. Hoa Kỳ như FD Rooservelt, Truman. TT Anh như Churchill. TT Pháp như De Gaulle. Theo họ những ác nhân của lịch sử sau đây phải nguyền rủa:

Nhà độc tài Hitler của Đức, Mussolini của Ý, Stalin của Liên Xô, Tướng Tojo của Nhật Bản, Mao Trạch Đông của CSTQ.

Gần chúng ta hơn nữa là TT Obama, George Bush và Biden của Hoa Kỳ được nhiều người cho là những TT tốt và đạo đức, còn Nixon, Clinton và Trump là xấu và thiếu đạo đức.

Thật sự chúng ta không nên tôn sùng, nguyền rủa, lý tưởng hóa hoặc coi thường bất cứ một tác nhân lịch sử nào cả.

Một người tốt, không có nghĩa là mọi tác động hay sách lược của họ đều tốt cho dân tộc VN. Một người xấu không có nghĩa là mọi tác động hay  sách lược của họ đều xấu cho VN.

Chính vì thế, đối với một người quan tâm đến tiến trình dân chủ hóa đất nước, tư cách đạo đức  dĩ nhiên cũng rất quan trọng, nhưng chỉ nên giữ một giá trị giới hạn. Chúng ta cần đánh giá khách quan từng tác động hoặc chính sách của tác nhân đó, đối với vận mệnh của VN, không nên để tình cảm yêu ghét ảnh hưởng.

Yêu điều tốt và ghét điều xấu cũng là một ưu điểm thường tình nhưng không nên ảnh hưởng quá mức đến nhận thức chính trị.

Bây giờ chúng ta bàn đến những trường hợp cụ thể hơn:

1.    Trong thế chiến thứ 2, tại Âu Châu, Hitler, một ác nhân của lịch sử, xua quân đánh hầu như cùng lúc nước Pháp thời TT Reynaud và Liên Bang Xô Viết dưới sự lãnh đạo của Stalin, một ác nhân lịch sử khác.

Tại Âu Châu thì Hoa Kỳ, dưới sự lãnh đạo của Roosevelt, thành lập phe đồng minh gồm Anh, Pháp, LBXV… để đánh phe trục gồm Đức, Ý, Tây Ban Nha.

Tại chiến trường này, Roosevelt đã viện trợ rất nhiều vũ khí cho Stalin hầu chống lại sự xâm lăng của Hitler. Điều này đã giúp Stalin đẩy lùi  Hitler và sau đó xâm chiếm nhiều nước Đông Âu kể cả Đông Đức, bành trướng thế lực của chủ nghĩa CS trên toàn thế giới. Sau đó, Stalin và LBXV trở thành điểm tựa vững chắc cho Mao Trạch Đông và CSTQ đánh bại Tưởng Giới Thạch và Trung Hoa Dân Quốc. Sau khi thanh toán Trung hoa Dân Quốc năm 1949 thì, CSTQ trở thành hậu cần vững chắc cho Hồ Chí Minh và CSVN thanh toán các chính đảng quốc gia kháng Pháp như Việt Nam Quốc Dân Đảng, các chi phái Đại Việt, Việt Nam Dân Chủ Xã Hội Đảng của Đức Thầy Huỳnh Phú Sổ v..v..và chiếm đoạt miền Bắc VN.

Sau khi Roosevelt qua đời 1945, TT Truman lên thay thì một vị tướng Hoa Kỳ là Patton, muốn nhân dịp chiến thắng Hitler, tấn công và ngăn chận đà tiến của Hồng Quân Liên Xô, thì bị Truman ngăn chận và cách chức vào tháng 10, 1945.

2.    Tại Á Châu, Quân Phiệt Nhật, dưới sự lãnh đạo của tướng Tojo, xua quân chiếm một phần lãnh thổ Trung Quốc, nhất là vùng Mãn Châu và các thuộc địa của các cường quốc thực dân như Pháp, Anh, Hòa Lan …Lúc đó VN là thuộc địa của Pháp. Tojo tuy chưa chiếm lãnh thổ Viễn Đông của Liên Xô nhưng đã lên kế hoạch khi thuận tiện sẽ chiếm vùng này của Stalin.

Tại Á Châu thì Phe Đồng Minh, với sự lãnh đạo của Hoa Kỳ có thêm Trung Hoa Dân Quốc (Tưởng Giới Thạch) và các lực lượng cộng sản dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông. Phe Truc thì có thêm Nhật Bản.

Roosevelt và sau đó Truman viện trợ nhiều cho Tưởng Giới Thạch và cả Mao Trạch Đông vì xem CSTQ cũng là đồng minh chống Nhật. Sau đó, vì Stalin đã thanh toán Đức Quốc Xã tại chiến trường Âu Châu, nên có thời  cơ và nhân vật lực củng cố cho Quân Đội Nhân Dân của Mao Trạch Đông, đánh tan quân đội dân quốc của Tưởng Giới Thạch và độc quyền cai trị lục địa TQ. Họ Tưởng rút về cố thủ tại Đài Loan như đã nêu trên.

Tệ hơn nữa là trong cuộc chiến tại bán đảo Triều Tiên, sau khi Hoa Kỳ đẩy lùi quân đội CS Bắc Triều Tiên và các chí nguyện quân CSTQ về phía bắc, thì Tướng MacArthur đề nghị đánh thẳng vào CSTQ. Lúc đó Hoa Kỳ có sức mạnh quân sự vô đối và là quốc gia duy nhất có vũ khí hạt nhân từ ngày 16 tháng 7 năm 1945. Tuy nhiên Truman bác bỏ đề nghị này và tháng 4 năm 1951, cách chức vị tướng này vì bất tuân quân lệnh.

Khi phân tích tác động của những thiện nhân hay ác nhân của lịch sử nêu trên, chúng sẽ hiểu rõ hơn một cách cụ thể ảnh hưởng của họ với vận mệnh của dân tộc VN.

Trước hết 1 thiện nhân là Roosevelt đã liên minh và viện trợ cho Stalin. Nếu ông để cho Hitler đánh Stalin và chế độ CSLX sụp đổ hoặc kiệt sức, rồi sau đó thanh toán cả 2 “đế quốc tội ác nhân loại” là Đức Quốc Xã của Hitler và LBXV của Stalin, thì lịch sử đã thay đổi. Khi nói về mức độ tội ác thì cả 2 đều đáng kinh tởm như nhau. Nhưng ở mức độ nguy hiểm thì Đức Quốc Xã thua xa CSLX về chiều sâu ý thức hệ , dân số, địa chính trị lẫn  tiềm năng kinh tế. Quyết định này của Roosevelt đã nhuộm đỏ LBXV, nhiều quốc gia Đông Âu, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Lào, Cam Bốt và Việt Nam có thể lên đến cả thế kỷ.

Sau khi ông qua đời, người kế nhiệm là Truman một thiện nhân khác, đã bỏ đi các cơ hội lịch sử lật ngược thế cờ do các tướng Patton (đánh LX) và MacArthur (đánh CSTQ) chủ trương và Truman tiếp tay nhuộm đỏ các dân tộc liên hệ, trong đó có VN.

Các chính sách của 2 thiện nhân này làm tiến trình dân chủ hóa nước ta trì hoãn cả trăm năm.

Còn 2 ác nhân là Hitler và Tojo thì sao?

Dĩ nhiên khi Hitler đánh Stalin và CSLX, đối với VN chỉ có lợi chứ không có hại. Ngay cả cùng một lúc đánh nước Pháp vì lúc đó Pháp là chủ nhân cai trị nước ta. Hành động này thiếu suy nghĩ trên phương diện chiến lược vì phải đối diện cùng một lúc với 2 mặt trận, nên đưa đến thảm bại.

Tojo cũng tương tự, một mặt đánh TQ (trong đó có các lực lượng CSTQ), đe dọa vùng Viễn Đông của Liên Xô, xâm chiến các thuộc địa của Anh và Pháp tại Đông Nam Á, mặt khác đánh Trân Châu Cảng của Hoa Kỳ, phạm lỗi lầm và đưa đến thất bại tương tự. Tại VN, chính quyền bảo hộ Pháp đầu hàng Nhật vô điều kiện.

Bây giờ TT Trump của Hoa Kỳ cũng đang phạm sai lầm tương tự khi đánh thuế quan cùng một lược với các quốc gia đối thủ độc tài như Nga Sô và Trung Quốc, lẫn các đồng minh dân chủ như Canada, Khối EU, Ấn Độ, Brasil và sẽ đưa đến thất bại địa chính trị cho Hoa Kỳ. Tuy nhiên sự kiện này không ảnh hưởng đến VN.

Riêng các sự kiện như TT Trump bắt cóc TT Maduro của Venezuela hoặc cùng một quốc gia đáng ngưỡng mộ khác là Do Thái, dội bom làm suy yếu Iran có liên hệ gián tiếp đến vận mệnh nước ta vì cả Iran lẫn Venezuela đều tiếp tế năng lượng giá rẻ cho kẻ thù chúng ta là CSTQ. Iran còn là một trụ cột của Axis of Evil bao gồm Nga, Trung Quốc, Iran và Bắc Hàn.  Ngoài ra chính quyền giáo phiệt Iran còn là một đe dọa tim óc cho Do Thái, là nền dân chủ chân chính hầu như duy nhất tại Trung Đông.

Vấn đề của chúng ta không phải là lo sợ Trump vi phạm trật tự hoàn vũ, đánh Iran một lần nữa, mà chính là sợ Trump không đánh vì bị những cố vấn của Ông, cũng vì quyền lợi của Hoa Kỳ, ngăn cản mà thôi.

Chế độ CS tại Cuba hầu như sẽ nằm trong tầm nhắm của TT Trump trong chiến lược cho Tây Bán Cầu (Western Hemisphere Strategy).

Riêng CSTQ, tuy bề mặt có vẻ tranh chấp Biển Đông với VN, nhưng nếu trong tương lai, VN có biểu tình chống chế độ như tại Iran, thì CSTQ có xác xuất rất cao là sẽ can thiệp quân sự bảo vệ chế độ CSVN và gián tiếp bảo vệ sự sống còn của chính mình. CSTQ không những là chỗ dựa ý thức hệ mà còn là cái neo quyền lực của CSVN nữa. Tranh chấp Biển Đông chỉ là diện. Cái neo quyền lực mới là điểm.

Chúng ta đều kinh tởm Hitler một ác nhân giết 6 triệu người Do Thái vô tội, hoặc sự tàn ác của Đế Quốc Nhật trong chiến tranh. Cả Hitler lẫn Stalin đều là những ác nhân khát máu nhất nhân loại và các chủ nghĩa Quốc Xã , Phát Xít hoặc CS đều phải quẳng vào thùng phân của lịch sử.

Tuy nhiên ngay cả những thiện nhân như  Roosevelt hoặc Truman vẫn có khả năng gieo rắt lầm than cho hằng trăm triệu người trong đó có  VN.

De Gaulle và Churchill cũng là 2 thiện nhân nhưng là 2 lãnh tụ chủ trương Thực Dân toàn diện, cố tình kéo dài hơi thở cho 2 đế quốc thực dân lớn là Anh và Pháp đang trên đà suy tàn, hoàn toàn bất lợi cho dân tộc VN.  Tojo  đánh các đế quốc này tại Đông Nam Á, trong đó có thực dân Pháp tại  VN, không có hại gì cho chúng ta cả.

Kết luận:

1.    Đạo đức bản thân của một tác nhân lịch sử nhiều khi  không liên hệ đến vận mệnh một quốc gia kém phát triển như Việt Nam. Cả các ác nhân lẫn thiện nhân đều có khả năng làm lợi hay hại cho dân tộc mình. Chúng ta cần đánh giá mỗi tác động hay sách lược của họ, không liên quan đến nhân phẩm con người.

2.    Nếu chúng ta tự coi mình là những công dân toàn cầu (world citizens) thì chúng ta có thể coi trọng những bản giá trị hoàn vũ như trật tự chính trị quốc tế, các khuông vàng thước ngọc công pháp quốc tế. Nhưng nếu chúng ta coi mình trước hết là công dân VN, thì đôi lúc cần phải vượt lên trên những quy luật đó và xét đến ảnh hưởng của mỗi tác động hoặc sách lược đến vận mệnh dân tộc VN mà thôi.

3.    Những người Việt quốc gia dù thương hay ghét những tác nhân lịch sử khác nhau, hay cá tánh những nhân vật cộng đồng khác nhau, đều hoàn toàn có thể làm việc với nhau để hoàn tất tiến trình dân chủ hóa đất nước và quẳng chủ nghĩa CS vào thùng phân của lịch sử cả.

 

Thực dân, Phát Xít và Cộng sản- chủ nghĩa nào tệ hại hơn?

Luật sư Đào Tăng Dực

 

Đại Hội 14 của đảng CSVN vào các ngày 19 đến 25 tháng 1, 2026 nhằm đẩy mạnh đất nước lên thiên đường chủ nghĩa cộng sản. Đây là thời điểm chúng ta đánh giá lại vị trí trung thực của chủ nghĩa này, theo dòng lịch sử.

Một cách tổng quát, trong giai đoạn cận kim của nhân loại, có 3 loại thảm họa lớn lao nhất cho các quốc gia kém phát triển, nhất là tại Á Châu, Châu Mỹ La Tinh và Phi Châu.

Đó là hiểm họa đến từ các chủ nghĩa Thực Dân, Phát Xít và Cộng Sản.

Yếu tính của các chủ nghĩa đó là gì?

 

I.               Yếu tính của Chủ nghĩa Thực dân (Colonialism) là gì?

1.    phát xuất từ cuộc cách mạng kỹ nghệ tại thành phố Liverpool, Anh Quốc vào thế kỷ 18

2.    Lan tỏa ra các quốc gia Tây Âu như Pháp, Đức, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý Đại Lợi, Hòa Lan v.v…

3.    Biến các quốc gia này thành những cường quốc kỹ nghệ, nhất là về vũ khí chiến tranh, đi chinh phục các quốc gia kém phát triển hơn

4.    Biến các quốc gia yếu hơn thành thuộc địa hầu bóc lột tài nguyên, mở rộng thị trường tiêu thụ và nô lệ hóa người dân thuộc địa hầu bóc lột sức lao động.

Điển hình là các đế quốc thuộc địa rộng lớn như Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp, Hòa Lan và Nga.

 

II. Yếu tính của Chủ nghĩa Cộng Sản (Communism) là gì?

1. Xuất phát từ Đệ Tam Quốc Tế Cộng Sản (The Third International hay Comintern)

2. Theo chủ thuyết Mác Lê (Marxism-Leninism)

3. Độc tài độc đảng

4. Tiêu diệt mọi đối lập

5. Kiểm soát xã hội dân sự (Civil society)

6. Kiểm soát kinh tế

7. Kiểm soát nhà nước (the state, government)

Điển hình là Trung Quốc, Cuba, Việt Nam, Bắc Triều Tiên….

 

III. Yếu tính của Chủ nghĩa Phát Xít (Fascism) là gì?

1. Phát xuất từ ý chí của một lãnh tụ Độc tài

2. Đàn áp hoặc tiêu diệt đối lập

3. Kiểm soát xã hội dân sự

4. Kiểm soát nhà nước (the state- government)

5. Kiểm soát kinh tế

Điển hình là Ý Đại Lợi vào thời Mussolini và Tây Ban Nha vào thời Franco.

Một hình thức khác của chủ nghĩa Phát Xít là Chủ nghĩa quốc xã (Nazism tức National Socialism) với tất cả những yếu tính nêu trên và thêm vào những yếu tố khác như sau:

6. Kỳ thị Do Thái (antisemitism)

7. Kỳ thị chủng tộc (da trắng thượng đẳng) (white supremacy)

8. Thanh lọc chủng tộc (Eugenics)

9. Chống cộng (anticommunism)

Điển hình là Đức Quốc Xã thời Hitler.

 

IV. Sự phát triển và cáo chung các chủ nghĩa thực dân, phát xít và cộng sản như thế nào?

1.    Chủ nghĩa Thực dân bắt đầu chấm dứt mạnh sau thế chiến thứ nhì. Giai đoạn chuyển tiếp này kéo dài đến năm 1997 thì hầu như chấm dứt hẳn với sự chuyển nhượng chủ quyền thuộc địa Hồng Kong cho Trung Quốc.

Tuy chủ nghĩa thực dân đã hạ màn nhưng những yếu tính của chủ nghĩa này vẫn tiếp tục tồn tại với những chế độ độc tài và cộng sản có khuynh hướng bá quyền như Liên Bang Nga và CSTQ ngày hôm nay. Lý do là vì trên thực tế tại Nga, tất cả các cộng hòa trong LB Nga đều là thuộc địa chư hầu của người Nga da trắng và tạ TQ, tất cả các dân tộc và đất đai của Mông cổ, Mãn tộc, Hồi tộc, Tây Tạng đề là thuộc địa chư hầu của người Hán tộc, ngày hôm nay.

2.    Chủ nghĩa Phát Xít cũng không chấm dứt hẳn với sự đầu hàng của phe Trục (Axis powers) và sự chiến thắng của Đồng Minh. Chủ nghĩa này vẫn bám rễ và phát triển nhiều thập niên tại các quốc gia Nam Mỹ và Phi Châu. Điển hình như tại Argentina và Nam Phi. Nhiều chính đảng tại nhiều quốc gia Nam Mỹ và Phi Châu hoạt động theo chủ nghĩa này, nhất là tại quốc gia Nam Phi với phong trào Apartheid và phong trào ủng hộ chủ nghĩa Quốc Xã. Tại Tây Ban Nha, chủ nghĩa này tồn tại nhiều thập niên với nhà độc tài Franco mãi đến năm 1975.

Ngày hôm nay, tuy những chính quyền Phát Xít đã biến mất, nhưng những yếu tính của chủ nghĩa này vẫn tồn tại trong một vài đảng phái chính trị, từ dân chủ tây phương đến độc tài quân phiệt, cá nhân trị, giáo phiệt lẫn cộng sản.

3.    Riêng cộng sản chủ nghĩa , tuy đã sụp đổ tại Đông Âu và Nga Sô, nhưng vẫn minh thị tồn tại cho đến hôm nay tại một vài quốc gia như TQ, Bắc Hàn, Cuba, Lào và Việt Nam.

 

V. Làm sao đánh giá  các quốc gia nạn nhân của các chủ nghĩa Thực Dân, Phát Xít và Cộng Sản?

Muốn giải đáp vấn nạn này, chúng ta sẽ đánh giá 2 yếu tố quan trọng tại các quốc gia đã kinh qua các thảm họa Thuộc Địa, Phát Xít hoặc Cộng Sản.

Đó là:

1.    Sự trưởng thành của dân chủ đa đảng (multiparty democracy) và

2.    Mức độ phát triển kinh tế (economic development) của quốc gia qua GDP đổ đầu người.

Tại Nam Mỹ, năm 2023, thì chúng ta  sẽ xét đến Brazil (10,214 USD), Argentina (13,415 USD), Chile (16,439 USD), Uruguay (23,089 USD), Paraguay (6,388 USD), Peru (8,485 USD), Bolivia (3,939 USD), Ecuador (6,775 USD) là nạn nhân của Thuộc địa và Phát Xít.

Riêng Cuba (7,381 USD) nạn nhân của Thuộc địa và Cộng Sản. Tuy Venezuela (4,019 USD) lúc đầu là nạn nhân của thuộc địa và Phát Xít, nhưng sau này nghiên về chủ nghĩa cộng sản.

Chính vì thế chỉ trừ Cuba và Venezuela còn duy trì độc tài, trong khi các quốc gia nêu trên đều đạt đến dân chủ đa đảng.GDP của Venezuela thấp thì dễ hiểu vì các chính sách xã hội chủ nghĩa , nhưng không hiểu sao một quốc gia CS nghèo xác xơ như Cuba, đến nỗi phải sống nhờ viện trợ dầu hỏa từ Venezuela và gạo từ VN , lại có GDP cao hơn như thế. Vấn đề này chỉ có thể giải thích bằng sự ngụy tạo các con số thống kê của chính quyền CS Cuba mà thôi.

Tại Phi Châu , theo thống kê 2023, Cộng Hòa Nam Phi (6,700USD) Tunisia (4,300USD), Libya (6,700USD) đều là nạn nhân của thuộc địa và Phát Xít.

Tại Á Châu , theo thống kê 2023, Việt Nam (4,700USD), Trung Quốc (13,400USD) và Bắc Hàn (1261USD) đều là nạn nhân thực dân và CS. Riêng Đài Loan (36,000USD), Nam Hàn (35,000USD) , Mã Lai (13,400USD), Hồng Kong (49,000USD), Singapore (89,370 USD theo thống kê 2024) đều là nạn nhân của thực dân nhưng không bị thảm họa CS.

VI. Kết luận:

Những con số thống kê trên cho thấy, các quốc gia bị thực dân và phát xít thống trị thông thường đạt đến dân chủ hoặc chuyển tiếp dân chủ nhanh hơn và kinh tế thịnh vượng hơn các quốc gia cộng sản, nhất là khi các điều kiện lịch sử và văn hóa tương đồng.Trên cả 2 phương diện dân chủ và kinh tế, cả CSVN, CS Bắc Hàn lẫn CSTQ đều kém xa Đài Loan, Nam Hàn, Singapore và Hồngkong trước ngày Tập Cận Bình áp đặt Luật An Ninh Quốc Gia trên lãnh thổ này vào ngày 30 tháng 6 năm 2020.

Chính vì thế chúng ta có thể kế luận rằng độc tài CS là hiểm họa lớn lao nhất cho các dân tộc trên thế giới.  Việt Nam là ví dụ điển hình, khi so sánh về tiêu chuẩn dân chủ và mức độ phát triển kinh tế, với các quốc gia tương đồng về lịch sử và văn hóa Đông Á khác.

 

Tu chính hiến pháp của Tô Lâm năm 2025: “Sắp đặt lại giang sơn” hay tái cấu trúc quyền lực hầu Công An  nuốt trọn giang sơn

Luật Sư Đào Tăng Dực

 

Đại hội 14 của đảng CSVN sẽ diễn ra các ngày 19 đến 25 tháng giêng, 2026.

Đây là một biến cố trọng đại cho vận mệnh đảng và cho cả đất nước. Đất nước có nguy cơ chuyển từ độc tài đảng trị qua độc tài công an trị. Từ “quốc gia dân tộc, quân đội, công an là phương tiện và đảng CSVN là cứu cánh”, đến công an, như một định chế quyền lực vô đối, trở thành cứu cánh. “Quốc gia, dân tộc, quân đội đều trở thành công cụ hoặc phương tiện phục vụ cho công an”.

Để chuẩn bị cho tiến trình công an trị, Tô Lâm đã tu chính HP 2013 để tái cấu trúc quyền lực hạ tầng cơ sở rồi.

 

I.               Tại sao tu chính HP của TBT Tô Lâm năm 2025 lại có thể là một thủ thuật để tái cấu trúc quyền lực trong nội bộ đảng CSVN hầu phe công an nuốt trọn giang sơn?

Theo Nghị quyết được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 12/6, từ ngày 1/7,2025 Việt Nam chính thức giảm số đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34, thông qua việc sáp nhập và tái cấu trúc địa giới hành chính

Các đơn vị cấp huyện hoàn toàn hủy bỏ

Khoảng 260.000–290.000 người thuộc các lực lượng công chức, viên chức và công an cấp huyện và xã sẽ phải tái bố trí, tinh giản hoặc chuyển đổi vị trí việc làm.

Đây không phải thuần là cải tổ hành chánh chân chính mà là một âm mưu mở ra cơ hội vàng cho phe công an.

Tại sao như thế?

Tô Lâm và phe nhóm công an ý thức rằng điều luật đảng quy định trong ĐH 14 sắp đến,  1588 đại biểu từ hạ tầng cơ sở sẽ bầu lên Ban Chấp Hành Trung Ương (180UV), BCHTU sẽ bầu lên Bộ Chính Trị (khoảng 18-19 UV) và Tổng Bí Thư. Muốn nắm BCT và ghế TBT phải bắt đầu từ hạ tầng cơ sở. Sắp đặt lại giang sơn sự thật là sắp đặt lại cấu trúc hạ tầng của đảng để phe công an nắm giữ những cấu trúc hạ tầng và cử đại biểu về tham dự ĐH đảng. Tô Lâm đã giữ chức vụ trùm công an rất lâu và âm thầm củng cố quyền lực, loại bỏ các đối thủ để chiếm ngai vàng qua đảng.

Lợi thế của Tô Lâm:

1.    Trên bình diện pháp lý:

Trong cấu trúc quyền lực đảng CSVN, công an là lực lượng vô đối, còn hơn cả mật vụ của LX vì ngay trong giai đoạn Công An trị đỉnh cao của Stalin thì   NKVD (Bộ Dân ủy Nội vụ) là cơ quan công an – an ninh – cảnh sát mật.

Ngay cả NKVD khát máu cũng chỉ được thành lập và tổ chức bằng sắc lệnh và luật chuyên ngành, không phải bằng hiến pháp 1936 của Stalin.

Trong khi đó thì Chương IV của HP 2013 (các điều 64 đến 68) là bệ phóng quyền lực của Công An vì cả CA lẫn quân đội đều là lực lượng vũ trang ngang nhau.

2.    Trên bình diện nhân sự:

 

Tuy được hiến định hóa như nhau nhưng CA có nhiều lơi thế hẳn vì:

-        Nhân số giữ bí mật

-        Lực lượng chính quy: không công bố

-        Lực lượng bán chuyên trách đã lên đến: 2.000.000 người

-        Trong khi quân đội

-        Số quân tại ngũ        482.000

 

3.    Trên bình diện vận hành:

Công an có lợi thế pháp lý, nhất là phương diện hình luật, có hồ sơ cá nhân của mọi công dân, kể cả quân nhân.

Điều 3 Luật Công an nhân dân 2018 nêu rõ:

“Công an nhân dân là lực lượng vũ trang nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.”

Luật trên bao gồm hồ sơ tham nhũng của mọi nhóm quyền lực do Công An nắm giữ.

 

II.            Câu hỏi kế tiếp là: các phe nhóm quyền lực trong đảng CSVN là gì và tương quan lực lượng như thế nào giữa các phe?

Trên nguyên tắc, các phe nhóm quyền lực trong đảng CSVN bao gồm:

1. Khối Công an – An ninh

Do Bộ Công an nắm vai trò trung tâm trong kiểm soát nội bộ và chống tham nhũng.

2. Khối Quân đội

Bộ Quốc phòng có hệ thống nhân sự và nguồn lực riêng.

3. Khối Chính phủ – Technocrat

Gồm các quan chức điều hành kinh tế, tài chính, đầu tư, ngoại giao.

4. Khối Đảng – Kiểm tra – Kỷ luật

Gắn với các cơ quan tổ chức, kiểm tra, nội chính.

Tuy trên lý thuyết có 4 khối hay nhóm quyền lực, nhưng tựu trung chỉ có 2 khối có thực lực và kỷ luật nội bộ: Công an và quân đội.

Khối đảng thật sự là một lực lượng đang suy tàn và bị CA lấn lướt, trở nên một bóng mờ. Phe chính phủ hiện giờ do một tướng CA là Phạm Minh Chính lãnh đạo. Chỉ còn QĐ là đối trọng tương đối có thực lức trước đà tiến công an trị hầu như bất khả vãn hồi.

III.         Từ trước đến nay, Đảng CSVN hầu như nắm quyền lực vô đối, tại sao lại có thể bị một trùm công an như Tô Lâm thao túng đến mức độ này?

Sức mạnh vô đối của đảng thật sự chỉ là một huyền thoại. Đảng cũng chỉ là một tập thể độc tài tầm thường và sẽ cáo chung như các đảng Quốc Xã của Hitler, Phát Xít của Mussolini và các đảng CS Liên Xô, Đông Âu…Đảng CSVN trên đường suy thoái bất khả vãn hồi và Tô Lâm nhìn thấy cơ hội.

Tô Lâm có bước đi chiến lược được chuẩn bị từ lâu.

Tại thượng tầng cơ sở tức bộ chính trị thì Tô Lâm hiện giờ nắm thế thượng phong với chức vụ đương kim TBT. Phe CA có 6 UV so với QĐ là 3 UV:

6 UV xuất phát từ Công an (CAND)

Tô Lâm,Lương Tam Quang, Nguyễn Duy Ngọc, Phan Đình Trạc, Phạm Minh Chính (giữ chức vụ Thủ Tướng), Nguyễn Hòa Bình

Chỉ 3 UV phát xuất từ QĐ:

Các ĐT Lương Cường, Phan Văn Giang, Nguyễn Trọng Nghĩa

3 UV phát xuất từ phe đảng:

Trần Cẩm Tú, Nguyễn Văn Nên, Nguyễn Xuân Thắng

Những thành phần tạm gọi là khối chính phủ bao gồm:

Lê Minh Hưng – Ngân hàng Nhà nước

Bùi Thị Minh Hoài – Công tác dân vận

Đỗ Văn Chiến – Công tác dân tộc

Trần Thanh Mẫn – Dân sự

Ngoài các thành phần phe Đảng và chính phủ rời rạc, không thực lực, còn có khả năng các UV là Công an trá hình nữa.

IV.          Kết luận

Sắp đặt lại giang sơn chỉ là một cái cớ để CA chiếm lĩnh toàn bộ hạ tầng cơ sở của guồng máy chính quyền, loại bỏ ảnh hưởng của QĐ và Đảng. Khi sắp xếp lại lãnh đạo 34 đơn vị cấp tỉnh và các xã, với nhân lực áp đảo của hằng trăm ngàn (có thể lên con số triệu) công an chuyên trách (con số chính thức được bảo mật) với sự củng cố của 2 triệu công an bán chuyên trách là một sức mạnh vô đối. Tô Lâm có thể loại bỏ những đại biểu phe khác. Củng cố bằng phe CA.

Mưu đồ của Tô Lâm tiếp theo âm mưu sắp đặt lại giang sơn là trong ĐH 14 sắp tới, hoàn tất tiến trình công an trị, biến đảng CSVN và QĐ thành công cụ phục vụ cho CA như là cứu cánh. Tô Lâm có thành công trọn vẹn hay không thì chúng ta chỉ cần nhìn vào thành phần CA trong BCT mới. Sắp xếp lại giang sơn chỉ là một cái cớ để đoạt giang sơn trong chiến lược toàn vẹn này của Tô Lâm mà thôi. 

Tổng thống Trump, Iran, Venezuela và Trật tự thế giới (International world order)

Luật sư Đào Tăng Dực

Tổng thống Trump thường bị truyền thông Hoa Kỳ và quốc tế mô tả là một nhà lãnh đạo không tuân thủ các chuẩn mực truyền thống, thậm chí hành động bốc đồng. Nhận định này, trong nhiều trường hợp, không phải là vô căn cứ. Tuy nhiên, việc đánh giá một chính sách hay hành động quốc tế không thể chỉ dựa trên hình ảnh cá nhân; điều quan trọng hơn là xem xét hậu quả thực tế của từng quyết định.

Sau hai sự kiện gây chấn động – cuộc oanh kích các cơ sở hạt nhân Iran năm 2025 và chiến dịch đặc nhiệm bắt giữ Tổng thống Maduro của Venezuela đầu năm 2026 – nhiều cơ quan truyền thông phương Tây lập tức tuyên bố rằng trật tự thế giới đã bị phá vỡ. Họ cho rằng Tổng thống Trump đã phớt lờ luật pháp quốc tế, sử dụng sức mạnh quân sự vô đối của Hoa Kỳ và kéo nhân loại trở lại thời kỳ “luật rừng” trước Thế chiến II, khi kẻ mạnh áp đặt luật chơi lên kẻ yếu như Đức Quốc Xã, Phát Xít Ý Đại Lợi và Phát Xít Nhật Bản từng áp đặt cho thế giới.

Những tiếng nói chỉ trích này xuất hiện dày đặc trên các tờ báo như Foreign Policy, Global News, Just Security, The Conversation và nhiều hãng truyền thông chính thống khác. Tuy nhiên, cách nhìn này bỏ qua một thực tế quan trọng: cái gọi là “trật tự quốc tế” sau Thế chiến II vốn dĩ chưa bao giờ hoàn toàn công bằng hay hiệu quả như nhiều người vẫn tưởng.

Trật tự quốc tế: Lý tưởng và thực tế

Các văn kiện như Hiến chương Liên Hiệp Quốc, Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền hay Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị được xem như nền tảng của trật tự thế giới hiện đại. Nhưng trong thực tế, trật tự này vẫn vận hành theo quy luật “mạnh được yếu thua”. Các quốc gia dân chủ thường cố gắng tuân thủ luật lệ quốc tế, đôi khi đến mức ngây thơ, và chính sự tuân thủ cứng nhắc này đã khiến nhiều đồng minh – trong đó có Việt Nam – phải trả giá.

Ngược lại, các chế độ độc tài và bá quyền lại công khai phớt lờ luật lệ quốc tế. Lịch sử hiện đại đầy rẫy ví dụ:

• Khrushchev đàn áp Hungary
• Mao Trạch Đông chiếm Tây Tạng
• Đặng Tiểu Bình tấn công Việt Nam
• Nga xâm chiếm Ukraine
• Trung Quốc gây hấn và đòi nuốt trọn Biển Đông

Những hành động này hiếm khi bị truyền thông quốc tế lên án mạnh mẽ như khi Hoa Kỳ tấn công Iran hay bắt giữ Maduro. Điều này cho thấy sự bất cân xứng trong cách thế giới phản ứng với các hành động của các cường quốc khác nhau.

Sách lược “khó đoán” và tác động thực tế

Tuy nhiên chính sự khó đoán và quyết liệt của Tổng thống Trump lại khiến các nhà độc tài trên thế giới dè chừng. Từ Tô Lâm, Kim Jong-un, Khameini, Putin cho đến Tập Cận Bình – tất cả đều phải tính toán lại khi đối diện một đối thủ không hành xử theo khuôn mẫu quen thuộc, nhất là khi họ ý thức rằng ngai vàng của họ không vững chắc như tưởng tượng vì đám thần dân bất hạnh bị họ cai trị chỉ chờ cơ hội vùng lên đạp đổ độc tài và vứt họ vào thùng phân thối tha của lịch sử.

Tại Iran, các đợt tấn công và cấm vận của Hoa Kỳ làm chính quyền kiệt quệ. Chính quyền giáo phiệt này đang đối mặt với làn sóng phản kháng mạnh mẽ từ quần chúng. Tổng thống Trump tuyên bố sẽ không đứng yên nếu chính quyền này đàn áp người biểu tình, tạo áp lực lớn lên giới lãnh đạo Iran.

Tại Venezuela,các chính sách rập khuông xã hội chủ nghĩa đã biến một quốc trù phú trở nên nghèo đói xác xơ. Việc Maduro bị bắt và đưa sang Hoa Kỳ xét xử được xem là bước ngoặt. Sự kiện này có thể thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa, củng cố lực lượng đối lập và mở ra cơ hội mới cho người dân Venezuela xây dựng lại đất nước.

Không có lãnh đạo hoàn hảo – chỉ có chính sách cần được đánh giá

Trong chính trị đương đại không có đảng phái hay lãnh đạo nào hoàn hảo. Mỗi người đều có ưu và khuyết điểm. Do đó, việc thần tượng hóa cá nhân là sai lầm; điều cần thiết là đánh giá từng chính sách cụ thể. Trong trường hợp Iran và Venezuela, rõ ràng sách lược của Tổng thống Trump là đúng đắn và đáng được ủng hộ.

Trật tự thế giới cần được xem xét lại

Trật tự thế giới hiện hành đã trở nên thiên lệch, vô tình hoặc cố ý bảo vệ các chế độ độc tài. Nhiều cơ quan truyền thông quốc tế cũng bị cho là đồng lõa khi chỉ trích mạnh mẽ các hành động của các nền dân chủ nhưng lại im lặng trước hành vi xâm lược của các chế độ toàn trị.

Do đó, trật tự này không thể được xem là “khuôn vàng thước ngọc”. Nó cần được cải tổ sâu rộng. Và trong khi chờ đợi sự thay đổi đó, đôi khi vì lý tưởng dân chủ, việc phớt lờ những quy tắc lỗi thời có thể là cần thiết để đạt được những mục tiêu nhân đạo và chính nghĩa cao thượng hơn.