Lời tâm tình về tư cách đạo đức của những tác nhân lịch sử và tiến trình dân chủ hóa Việt Nam.

LS Đào Tăng Dực

 

Những bài bình luận chính trị của tôi viết, đôi khi gây ra nhiều tranh cãi và ngộ nhận, ngay cả trong số bạn bè lâu năm vì một vài lý do như sau:

1.    Khi đối diện với một vấn đề cần phê phán hay giải quyết, tôi đặt câu hỏi đầu tiên là: liệu sự kiện liên hệ sẽ ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực cho tiến trình dân chủ hóa Việt Nam. Lý do là vì theo quan điểm của tôi, trong lịch sử cận kim của đất nước, không có thảm họa nào tệ hại bằng độc tài cộng sản.

 

2.    Khi đối diện với một tác nhân lịch sử, như lãnh tụ của một cường quốc có thể ảnh hưởng đến vận mệnh của một hay nhiều quốc gia, tôi không quan tâm mấy đến tư cách đạo đức của họ. Tôi cũng không mấy quan tâm đến những chủ trương lớn của họ đối với chính trị toàn cầu. Cái duy nhất tôi quan tâm đến là từng sách lược cụ thể của họ có ảnh hưởng đến tiến trình dân chủ hóa VN hay không mà thôi.

 

3.    Một cách tổng quát, từ ngày trưởng thành về tư duy đến nay, tuy cự ngụ ngoại quốc lâu hơn thời tuổi trẻ tại VN, nhưng tôi chưa từng coi trọng các nước cư ngụ mà chỉ coi trọng một nước VN mà thôi. Dĩ nhiên tôi vẫn biết ơn họ, nhưng VN  là tổ quốc duy nhất. Tuy có quốc tịch ngoại quốc nhưng, tôi chưa từng cho mình là  một công dân toàn cầu (world citizen) và đánh giá những tác nhân lịch sử căn cứ trên những bản giá trị hoàn vũ cả(universal values). Nghịch lý ở đây là từ năm 1975 tôi chưa hề về VN và tôi nghĩ rằng CSVN sẽ không cho tôi về vì những lý do hiển nhiên.

Rất nhiều người trong cộng đồng hải ngoại đã trở thành những công dân hoàn vũ và điều này cũng rất bình thường vì đã nửa thế kỷ trôi qua kể từ 1975. Theo cái nhìn của họ, thì những tác nhân lịch sử cận đại sau đây đáng được kính trọng hoặc tôn sùng:

TT. Hoa Kỳ như FD Rooservelt, Truman. TT Anh như Churchill. TT Pháp như De Gaulle. Theo họ những ác nhân của lịch sử sau đây phải nguyền rủa:

Nhà độc tài Hitler của Đức, Mussolini của Ý, Stalin của Liên Xô, Tướng Tojo của Nhật Bản, Mao Trạch Đông của CSTQ.

Gần chúng ta hơn nữa là TT Obama, George Bush và Biden của Hoa Kỳ được nhiều người cho là những TT tốt và đạo đức, còn Nixon, Clinton và Trump là xấu và thiếu đạo đức.

Thật sự chúng ta không nên tôn sùng, nguyền rủa, lý tưởng hóa hoặc coi thường bất cứ một tác nhân lịch sử nào cả.

Một người tốt, không có nghĩa là mọi tác động hay sách lược của họ đều tốt cho dân tộc VN. Một người xấu không có nghĩa là mọi tác động hay  sách lược của họ đều xấu cho VN.

Chính vì thế, đối với một người quan tâm đến tiến trình dân chủ hóa đất nước, tư cách đạo đức  chỉ nên có một giá trị giới hạn. Chúng ta cần đánh giá khách quan từng tác động hoặc chính sách của tác nhân đó, đối với vận mệnh của VN, không nên để tình cảm yêu ghét ảnh hưởng.

Quá yêu điều tốt và quá ghét điều xấu cũng là một khuyết điểm thường tình nhưng quan trọng trong nhận thức chính trị.

Bây giờ chúng ta bàn đến những trường hợp cụ thể hơn:

1.    Trong thế chiến thứ 2, tại Âu Châu, Hitler, một ác nhân của lịch sử, xua quân đánh hầu như cùng lúc nước Pháp thời TT Reynaud và Liên Bang Xô Viết dưới sự lãnh đạo của Stalin, một ác nhân lịch sử khác.

Tại Âu Châu thì Hoa Kỳ, dưới sự lãnh đạo của Roosevelt, thành lập phe đồng minh gồm Anh, Pháp, LBXV… để đánh phe trục gồm Đức, Ý, Tây Ban Nha.

Tại chiến trường này, Roosevelt đã viện trợ rất nhiều vũ khí cho Stalin hầu chống lại sự xâm lăng của Hitler. Điều này đã giúp Stalin đẩy lùi  Hitler và sau đó xâm chiếm nhiều nước Đông Âu kể cả Đông Đức, bành trướng thế lực của chủ nghĩa CS trên toàn thế giới. Sau đó, Stalin và LBXV trở thành điểm tự vững chắc cho Mao Trạch Đông và CSTQ đánh bại Tưởng Giới Thạch và Trung Hoa Dân Quốc. Sau khi thanh toán Trung hoa Dân Quốc năm 1949 thì, CSTQ trở thành hậu cần vững chắc cho Hồ Chí Minh và CSVN thanh toán các chính đảng quốc gia kháng Pháp như Việt Nam Quốc Dân Đảng, các chi phái Đại Việt, Việt Nam Dân Chủ Xã Hội Đảng của Đức Thầy Huỳnh Phú Sổ v..v..và chiếm đoạt miền Bắc VN.

Sau khi Roosevelt qua đời 1945, TT Truman lên thay thì một vị tướng Hoa Kỳ là Patton, muốn nhân dịp chiến thắng Hitler, tấn công và ngăn chận đà tiến của Hồng Quân Liên Xô, thì bị Truman ngăn chận và cách chức vào tháng 10, 1945.

2.    Tại Á Châu, Quân Phiệt Nhật, dưới sự lãnh đạo của tướng Tojo, xua quân chiếm một phần lãnh thổ Trung Quốc, nhất là vùng Mãn Châu và các thuộc địa của các cường quốc thực dân như Pháp, Anh, Hòa Lan …Lúc đó VN là thuộc địa của Pháp. Tojo tuy chưa chiếm lãnh thổ Viễn Đông của Liên Xô nhưng đã lên kế hoạch khi thuận tiện sẽ chiếm vùng này của Stalin.

Tại Á Châu thì Phe Đồng Minh, với sự lãnh đạo của Hoa Kỳ có thêm Trung Hoa Dân Quốc (Tưởng Giới Thạch) và các lực lượng cộng sản dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông. Phe Truc thì có thêm Nhật Bản.

Roosevelt và sau đó Truman viện trợ nhiều cho Tưởng Giới Thạch và cả Mao Trạch Đông vì xem CSTQ cũng là đồng minh chống Nhật. Sau đó, vì Stalin đã thanh toán Đức Quốc Xã tại chiến trường Âu Châu, nên có thòi cơ và nhân vật lực củng cố cho Quân Đội Nhân Dân của Mao Trạch Đông, đánh tan quân đội dân quốc của Tưởng Giới Thạch và độc quyền cai trị lục địa TQ. Họ Tưởng rút về cố thủ tại Đài Loan như đã nêu trên.

Tệ hơn nữa là trong cuộc chiến tại bán đảo Triều Tiên, sau khi Hoa Kỳ đẩy lùi quân đội CS Bắc Triều Tiên và các chí nguyện quân CSTQ về phía bắc, thì Tướng MacArthur đề nghị đánh thẳng vào CSTQ. Lúc đó Hoa Kỳ có sức mạnh quân sự vô đối và là quốc gia duy nhất có vũ khí hạt nhân từ ngày 16 tháng 7 năm 1945. Tuy nhiên Truman bác bỏ đề nghị này và tháng 4 năm 1951, cách chức vị tướng này vì bất tuân quân lệnh.

Khi phân tích tác động của những thiện nhân hay ác nhân của lịch sử nêu trên, chúng sẽ hiểu rõ hơn một cách cụ thể ảnh hưởng của họ với vận mệnh của dân tộc VN.

Trước hết 1 thiện nhân là Roosevelt đã liên minh và viện trợ cho Stalin. Nếu ông để cho Hitler đánh Stalin và chế độ CSLX sụp đổ hoặc kiệt sức, rồi sau đó thanh toán cả Đức Quốc Xã của Hitler và LBXV của Stalin thì lịch sử đã thay đổi. Kkhi nói về mức độ nguy hiểm thì Đức Quốc Xã thua xa CSLX về sức mạnh ý thức hệ lẫn dân số, địa chính trị và tiềm năng kinh tế.Quyết định này của Ông đã nhuộm đỏ LBXV, nhiều quốc gia Đông Âu, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Lào, Cam Bốt và Việt Nam có thể lên đến gần thế kỷ.

Sau khi ông qua đời, người kế nhiệm là Truman một thiện nhân khác, đã bỏ đi các cơ hội lịch sử lật ngược thế cờ do các tướng Patton (đánh LX) và MacArthur (đánh CSTQ) chủ trương và Truman tiếp tay nhuộm đỏ các dân tộc liên hệ, trong đó có VN.

Các chính sách của 2 thiện nhân này làm tiến trình dân chủ hóa nước ta trì hoãn cả trăm năm.

Còn 2 ác nhân là Hitler và Tojo thì sao?

Dĩ nhiên khi Hitler đánh Stalin và CSLX, đối với VN chỉ có lợi chứ không có hại. Ngay cả cùng một lúc đánh nước Pháp vì lúc đó Pháp là chủ nhân cai trị nước ta. Hành động này thiếu suy nghĩ trên phương diện chiến lược vì phải đối diện cùng một lúc với 2 mặt trận, nên đưa đến thảm bại.

Tojo cũng tương tự, một mặt đánh TQ (trong đó có các lực lượng CSTQ), đe dọa vùng Viễn Đông của Liên Xô, xâm chiến các thuộc địa của Anh và Pháp tại Đông Nam Á, mặt khác đánh Trân Châu Cảng của Hoa Kỳ, phạm lỗi lầm và đưa đến thất bại tương tự. Tại VN, chính quyền bảo hộ Pháp đầu hàng vô điều kiện.

Bây giờ TT Trump của Hoa Kỳ cũng đang phạm sai lầm tương tự khi đánh thuế quan cùng một lược với các quốc gia đối thủ độc tài như Nga Sô và Trung Quốc, lẫn các đồng minh dân chủ như Canada, Khối EU, Ấn Độ, Brasil và sẽ đưa đến thất bại địa chính trị cho Hoa Kỳ. Tuy nhiên sự kiện này không ảnh hưởng đến VN.

Tuy nhiên các sự kiện như TT Trump bắt cóc TT Maduro của Venezuela hoặc dội bom làm suy yếu Iran có liên hệ gián tiếp đến vận mệnh nước ta vì cả 2 quốc gia này là nguồn tiếp tế năng lượng giá rẻ cho kẻ thù chúng ta là CSTQ. Iran còn là một trụ cột của Axis of Evil bao gồm Nga, Trung Quốc, Iran và Bắc Hàn. Riêng CSTQ, tuy bề mặt có vẻ tranh chấp Biển Đông với VN, nhưng nếu trong tương lai, VN có biểu tình chống chế độ như tại Iran, thì CSTQ có xác xuất rất cao là sẽ can thiệp quân sự bảo vệ chế độ CSVN và gián tiếp bảo vệ sự sống còn của chính mình. CSTQ không những là chỗ dựa ý thức hệ mà còn là cái neo quyền lực của CSVN nữa. Tranh chấp Biển Đông chỉ là diện. Cái neo quyền lực mới là điểm.

Chúng ta không thể ủng hộ Hitler một ác nhân giết 6 triệu người Do Thái, hoặc sự tàn ác của Đế Quốc Nhật trong chiến tranh. Tuy nhiên trên phương diện vận mệnh của một dân tộc, khó có thể phán xét rằng những thiện nhân như Roosevelt, Truman hoặc những ác nhân như Hitler hoặc Tojo là ân nhân hay kẻ ác đối với VN.

De Gaulle và Churchill là 2 thiện nhân nhưng là 2 lãnh tụ chủ trương Thực Dân toàn diện, cố tình kéo dài hơi thở cho 2 đế quốc thực dân lớn là Anh và Pháp đang trên đà suy tàn, hoàn toàn bất lợi cho dân tộc VN. Hitler và Tojo  đánh các đế quốc này không có hại gì cho chúng ta cả.

Kết luận:

1.    Đạo đức bản thân của một tác nhân lịch sử không liên hệ đến vận mệnh một quốc gia kém phát triển như Việt Nam. Cả các ác nhân lẫn thiện nhân đều có khả năng làm lợi hay hại cho dân tộc mình. Chúng ta cần đánh giá mỗi tác động hay sách lược của họ, không liên quan đến nhân phẩm con người.

2.    Nếu chúng ta tự coi mình là những công dân toàn cầu (world citizens) thì chúng ta có thể coi trọng những bản gia trị hoàn vũ như trật tự chính trị quốc tế, các khuông vàng thước ngọc công pháp quốc tế. Nhưng nếu chúng ta coi mình trước hết là công dân VN, thì cần phải vượt lên trên những quy luật đó và xét đến ảnh hưởng của mỗi tác động hoặc sách lược đến vận mệnh dân tộc VN mà thôi, bất kể phẩm chất hay đạo đức cá nhân của tác nhân lịch sử liên hê.