Tại sao Việt Nam tiến nhanh đến chế độ Công An Trị hơn Liên Xô và Trung Quốc?

Luật Sư Đào Tăng Dực

I.               Dẫn nhập:

Trong ĐH 14 Ông Tô Lâm, cựu Bộ Trưởng công an, đã đắc cử chức vụ TBT đảng với đa số 100% UV BCH Trung Ương. Ông là TBT đầu tiên của VN, xuất thân từ công an. Phe công an hầu như nắm đảng CSVN trong bàn tay sắt của họ hầu tiến hành từng bước thiết kế chế độ công an trị tại VN.

II.            Trước hết, một cách vắn tắc chúng ta cần phân biệt:

 

1.    Chế độ dân chủ chân chính, như tại Hoa Kỳ và EU, Nhật Bản, Nam Hàn có thể được định nghĩa thông thường như là một thể chế có nhiều chính đảng như những định chế (institutions) chính trị bình đẳng, thay phiên nhau nắm giữ chính quyền sau những cuộc bầu cử công khai và công bằng. Kết quả là quốc gia dân tộc (the state) là cứu cánh, các đảng phái, guồng máy công quyền, quân đội, công an, các thành phần xã hội dân sự… đều là phương tiện phục vụ cho cứu cánh này.

2.    Chế độ độc tài đảng trị tại các quốc gia CS thuộc phong trào Đệ Tam Quốc Tế như CSLX, CSTQ…thì chỉ có đảng CS là định chế vượt trội. Lúc đó đảng trở thành cứu cánh, quốc gia dân tộc, guồng máy công quyền, quân đội, công an, xã hội dân sự đều trở thành phương tiện phục vụ cho đảng.

3.    Chế độ độc tài công an trị như đang từng bước hình thành tại VN, sau Đại Hội 14, đi xa hơn một bước mà chính Lê Nin, người sáng lập chế độ độc tài đảng trị không ngờ tới. Đó là Công An, không phải đảng CS, trở thành định chế vượt trội và cứu cánh. Đảng CSVN, quốc gia dân tộc, quân đội, xã hội dân sự..dần trở thành phương tiện phục vụ cho công an.

LBXV chỉ đi đến giai đoạn đảng trị thì bị tan rã vào đầu thập niên 90. Tuy bây giờ LB Nga trên nguyên tắc là một nền dân chủ đa đảng, nhưng trên thực tế là một giai đoạn chuyển tiếp dân chủ, trong đó Putin là một nhà độc tài phát xuất từ công an (KGB) với phe cựu KGB nắm nhiều thế lực tài chánh. Quân đội cũng có một sức mạnh tương đồng trong guồng máy chính quyền.

CSTQ đang trong giai đoạn thịnh hành của đảng trị. Tuy nhiên tại TQ, thì quân đội thế lực mạnh hơn và công an giữ vai trò thứ yếu, dùng để kiểm soát nhân dân mà thôi, hoàn toàn không đủ thực lực để tranh quyền với quân đội.

III.         Bây giờ trở lại câu hỏi chính: Tại sao Việt Nam tiến nhanh đến chế độ Công An Trị hơn Liên Xô và Trung Quốc?

A.   Lý do thứ nhất phát xuất từ Hiến pháp 1980 đến 2013:

Trước hết, từ năm 1980, dưới quyền của TBT Lê Duẫn, Hiến Pháp được tu chính và hiến định hóa công an là một lực lượng vũ trang ngang hàng với quân đội qua điều 47 HP. Lý do chính là vì sau khi chiếm được miền Nam, đảng rất lo sợ không kiểm soát được nhân dân nên phải tăng cường sức mạnh của công cụ đàn áp nội bộ và công an bắt đầu chiếm ưu thế từ đó. HP 2013 tiếp tục truyền thống này qua điều 67 HP.

Dĩ nhiên, cả LBXV lẫn CSTQ đều sử dụng công an để kiểm soát nhân dân, nhưng cả 2 đảng CS đàn anh này vẫn chưa sợ hãi nhân dân của họ bằng đảng CSVN nên chưa thấy nhu cầu hiến định hóa công an như một lực lượng bảo vệ đảng.

Hiến pháp 2018 của Trung Quốc không hiến định hóa ngành công an như một định chế độc lập. Công an không được ghi thành một cơ quan nhà nước trong Hiến pháp, mà chỉ tồn tại như một bộ phận hành chính thuộc Quốc vụ viện.

Hiến pháp 1977 của LBXV  không liệt kê công an như một thiết chế hiến định.

Lực lượng công an Liên Xô thuộc Bộ Nội vụ (MVD) là cơ quan hành pháp, trực thuộc Hội đồng Bộ trưởng.

Điều này giống mô hình Trung Quốc: công an là cơ quan hành chính, không phải cơ quan hiến định.

B.   Lý do thứ nhì liên hệ đến sự sống còn của đảng CSVN:

Trong các đảng CS nêu trên thì đảng CSVN là sợ hãi nhân dân nhất hơn cả LX lẫn TQ.  Chính vì thế nhu cầu ưu tiên của đảng luôn là nắm vững quyền lực qua kiểm soát dân chúng, thay vì phát tiển kinh tế hoặc tang cường quốc phòng.

Từ năm 2006, Đảng chuyển trọng tâm từ an ninh quốc phòng đối ngoại sang an ninh chính trị nội bộ, kiểm soát xã hội, chống “tự diễn biến – tự chuyển hóa”.

Đây là lĩnh vực mà công an nắm vai trò trung tâm, không phải quân đội.

Công an được trao các quyền quan trọng như kiểm soát thông tin, quản lý xã hội,chống tham nhũng (C03) điều tra nội bộ hệ thống chính trị. giám sát cán bộ cấp cao

Công an có mặt trong mọi cấp chính quyền, quân đội thì không.

Công an có hệ thống dọc từ trung ương xuống tận xã, phường.

Công an nắm luôn các cơ quan điều tra, thanh tra chống tham nhũng.

Điều này tạo ra quyền lực thực tế vượt xa quân đội.

C.   Lý do thứ 3 là công cuộc tu chính hiến pháp năm 2025, nhằm tinh giản bộ máy hành chánh địa phương của TBT Tô Lâm.

Tu chính chương IX HP 2013 liên hệ đến chính quyền địa phương thật sự chỉ là một chiến lược thâm sâu của TBT Tô Lâm nhằm tái cấu trúc hạ tầng của đảng, giảm số đơn vị và thế lực địa phương, củng cố thế lực công an, bổ nhiệm công an vào những vị trí hạ tầng then chốt về tham dự ĐH 14, bầu BCHTU thân công an hơn, thâu tóm quyền lực tuyệt đối, từng bước tiến tới chế độ công an trị, biến công an như một định chế , trở thành cứu cánh. Quốc gia dân tộc, đảng, nhà nước, Quân đội, xã hội dân sự…thành phương tiện phục vụ cho công an.

IV.          Kết luận:

Hậu quả là lần đầu tiên trong lịch sử: một Bộ trưởng Công an trở thành Tổng Bí thư, tiên phong trên đà biến VN thành nhà nước công an trị đầu tiên trên thế giới. Trên nguyên tắc Tô Lâm có thể sánh vai với Lê Nin, là người tiên phong cho chế độ đảng trị trên toàn thế giới.

TBT Tô Lâm không phải là một tư tưởng gia theo kiểu tây phương, kiến tạo các nền dân chủ chân chính, hoặc Lê Nin, người kiến tạo ra chế độ đảng trị theo mô hình CS. Ông là một chính trị gia thực tế, quyền biến, mưu trí, thành phẩm của một định chế độc tài. Ông chỉ nắm bắt lấy thời cơ, mưu đồ bá quyền như những chính trị gia CS khác. Vô hình trung, trong giai đoạn này của lịch sử, ông và phe nhóm đang đẩy quốc gia dân tộc vào tuyệt lộ mà thôi. Dĩ nhiên cố TBT Lê Duẫn cũng không thể tránh né trách nhiệm khi chủ trương hiến định hóa công an như một lực lượng vũ trang ngang tầm với quân đội trong Hiến Pháp 1980.