Phương thức giải thể công an trị, kiểm soát quyền lực vô đối và vô giới hạn của công an  CSVN, hầu xây dựng một nền dân chủ chân chính.

Luật sư Đào Tăng Dực

 

I.               Tại sao không những nhiều người quan tâm đến vận mệnh đất nước mà ngay cả người dân bình thường đều nghĩ rằng quyền lực công an CSVN là vô giới hạn?

Lý do là vì người dân Việt , trong đời sống hằng ngày, sợ nhất không phải là quân đội hay đảng CSVN, mà sợ hãi nhất là Công An Nhân Dân (CAND).

Điển hình là từ 1 tháng 7, 2026 tất cả các trường hợp như Việt kiều về nước ngủ ở bất kỳ đâu.Người nước ngoài ngủ ở bất kỳ đâu. Ngay cả người Việt Nam trong nước ngủ tại nhà người khác, nhà thuê, phòng trọ, chung cư, thì chủ hộ đều phải báo cáo với công an. Chỉ có người ngủ tại chính nhà mình là không cần.

Thật ra từ lâu CAND đã lộng hành ngoài sức tưởng tượng rồi.

Chẳng hạn 2 thường dân Lâm Đồng bị  Công an tỉnh xử lý do có hành vi bình luận sai sự thật, xúc phạm cơ quan tổ chức công an trên mạng xã hội vào tháng 6 năm 2026. Bên cạnh việc phạt tiền, người vi phạm bắt buộc phải gỡ bỏ hoàn toàn các bình luận, bài viết  mà CA cho là xúc phạm và cam kết không tái phạm. Chỉ vì họ cho rằng công an “ăn bám tiền thuế nhân dân”  và “làm việc chẳng ra gì”.

Ông Phạm Văn Chính, 52 tuổi, bị công an điều tra và một tòa án ở Hà Nội tuyên y án năm năm tù với cáo buộc chê xe VinFast VF 3 mà CA quy chụp là hành vi “chống nhà nước” hôm 22 Tháng Sáu. Dĩ nhiên Vinfast ai cũng biết là sân sau của các ông lớn công an rồi.

Ngoài ra, mọi người đều phải đối diện với khả năng bị CA “mời làm việc”  tại đồn CA bất cứ lúc nào không cần nêu rõ lý do.

Mỗi năm hàng trăm người chết không rõ lý do trong khi bị giữ tại các đồn CA và sau đó sự việc bị phi tang hoặc ém nhẹm.

Những chuyện cười ra nước mắt vì công an lộng hành như vậy không bao giờ xảy ra trong một nền dân chủ chân chính.

II.            Đối với người quan tâm đến vận mệnh đất nước thì quyền lực vô đối của công an phát xuất từ đâu?

Một cách ngắn gọn thì: Quyền lực của Công an nhân dân Việt Nam (CAND) không chỉ phát xuất từ Điều 67 Hiến pháp 2013, mà còn được luật định và nghị định hóa qua một hệ thống pháp luật rất dày đặc.

Điều 67 hiến pháp hiến định hóa CACSVN như sau:

“Lực lượng Công an nhân dân là lực lượng vũ trang nhân dân, nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm.”

Điều 67 chính là bệ phóng quyền lực cho CAND nói chung và cho TBT/CTN Tô Lâm nói riêng, đoạt 2 chức vụ cao nhất trong đảng và trong chính quyền, thống trị cả nhà nước lẫn xã hội dân  sự.

III.         Những bộ luật nào trao quyền lực lớn lao cho CA?

 

1. Luật Công an nhân dân 2018

Đây là bộ luật quan trọng nhất, quy định:

Tổ chức hệ thống CAND từ Bộ Công an đến công an xã

Quyền hạn sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ

Quyền kiểm tra hành chính, tạm giữ người, phương tiện

Quyền điều tra ban đầu

Đây là trụ cột pháp lý củng cố quyền lực của công an.

2. Luật An ninh quốc gia 2004

Trao cho công an quyền:

Phòng chống “âm mưu chống phá”

Bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng

Thực hiện các biện pháp nghiệp vụ bí mật

Kiểm soát thông tin, hoạt động của tổ chức – cá nhân bị xem là “đe dọa an ninh”

Đây là cơ sở pháp lý để công an can thiệp sâu vào đời sống chính trị – xã hội.

 

3. Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015

Trao quyền cho công an:

Khởi tố vụ án, khởi tố bị can

Bắt người, khám xét, tạm giữ, tạm giam

Điều tra toàn bộ các tội hình sự (trừ một số tội do quân đội điều tra)

 

BLTTHS là công cụ pháp lý mạnh nhất để công an thực thi quyền cưỡng chế.

 

4. Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015

BLHS tạo không gian pháp lý rộng cho công an thông qua các tội danh:

“Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”

“Tuyên truyền chống Nhà nước”

“Lợi dụng quyền tự do dân chủ”

“Gây rối trật tự công cộng”

“Chống người thi hành công vụ”

 

Đây là cơ sở để công an xử lý bất đồng chính kiến.

 

5. Luật An ninh mạng 2018

Trao quyền:

Yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dữ liệu người dùng

Kiểm soát nội dung trên mạng

Gỡ bỏ thông tin theo yêu cầu Bộ Công an

Giám sát, thu thập dữ liệu số

 

Đây là công cụ kiểm soát xã hội thời kỹ thuật số.

 

6. Luật Tình báo 2011

Trao quyền cho lực lượng tình báo thuộc Bộ Công an:

Thu thập thông tin bí mật

Hoạt động nghiệp vụ đặc biệt

Sử dụng danh tính giả, cơ sở bí mật

7. Luật Cư trú 2020 & Luật Xuất nhập cảnh

Trao quyền:

Kiểm soát cư trú, hộ khẩu, căn cước

Giám sát di chuyển của công dân

Quyền từ chối xuất cảnh vì “lý do an ninh”

 

IV.          Những nghị định , thông tư nào của chính phủ trao thêm quyền lực cho CA?

Một số văn bản quan trọng:

 

Nghị định 136/2020: quyền kiểm tra Phòng cháy và chữa cháy (PCCC), xử phạt

Nghị định 144/2021: xử phạt hành chính trong an ninh trật tự

Thông tư 58/2020: đăng ký xe, kiểm soát phương tiện

Thông tư 65/2020: tuần tra, kiểm soát giao thông

Nghị định 03/2019: phối hợp quân đội – công an

Đây là các công cụ thực thi quyền lực hằng ngày.

 

V.             Ngoài khuông khổ luật pháp, CA còn có nhiều quyền lực phi luật pháp nữa hay không?

Dĩ nhiên là có trong chế độ độc tài CS Quyền lực không nằm trong luật nhưng có tính quyết định. Ngoài luật, công an còn có quyền lực từ:

NhữngQuy định của Bộ Chính trị

Ví dụ:

Quy định 22-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát

Quy định 80-QĐ/TW về phân cấp quản lý cán bộ

Quy định 89, 90 về tiêu chuẩn cán bộ

Đây là nguồn quyền lực ngoài hiến pháp – ngoài luật, nhưng có hiệu lực cao nhất trong hệ thống chính trị tức là đứng trên và ngoài hiến pháp và luật pháp, như luật của những nhóm siêu băng đảng Mafia bên trong quốc gia vậy.

VI.          Phương thức giải quyết vấn nạn công an trị là gì?

Muốn giải quyết vấn nạn này hầu gia tốc tiến trình dân chủ hóa và hiện đại hóa  đất nước, chúng ta phải áp dụng các nguyên tắc cải tổ hành chánh và chính trị sau đây:

1.    Nguyên tắc tảng quyền (deconcentration of powers):

Trong nội bộ của bộ công an quyền lực nên giao cho các cơ quan cấp địa phương quyết định rộng rãi hơn, thay vì tập trung tại trung ương.

2.    Nguyên tắc Phân quyền hàng ngang (lateral separation of powers):

Duyệt lại toàn bộ các bộ luật nêu trên và có những điều khoảng liên hệ thì trao quyền cho các cơ quan ngang cấp bộ thuộc về di trú, giao thông, thương mại, an ninh mạng, an ninh quốc nội (như FBI của Hoa Kỳ), an ninh quốc ngoại (như CIA của Hoa Kỳ) thay vì tập trung nơi một cơ quan siêu quyền lực như công an.

3.    Nguyên tắc Phân quyền hàng dọc tức địa phương phân quyền (vertical separation of powers):

Nghiên cứu và khi thích hợp thì phân quyền cho các địa phương như các tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trung ương. Một ví dụ điển hình là luật giao thông. Tuy nhiên không nhất thiết chỉ giới hạn ở luật này.

4.    Hủy bỏ những điều luật vi phạm nhân quyền và dân quyền, đi ngược với tinh thần của bản Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền  1948 và những công ước quốc tế liên hệ:

Trong BLHS 2015 nêu  trên hủy bỏ những tội hình sự như: “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”,“Tuyên truyền chống Nhà nước”,“Lợi dụng quyền tự do dân chủ” nhưng không chỉ giới hạn ở những tội này.

5.    Hình luật nghiêm cấm mọi quyền lực nằm ngoài phạm vi của luật pháp và hiến pháp từ mọi đảng phái hoặc phe nhóm:

Những  quy định ngoài luật pháp (extra judicial) nêu trên của đảng CSVN hay những đảng phái khác, tương tự, đều phải bị hiến pháp và luật pháp nghiêm cấm.

6.    Cuối cùng nhưng vô cùng quan trọng là tái định hình vai trò của quân đội và công an, trong hiến pháp tương lai thay thế hiến pháp 2013:

Lập tức hủy bỏ điều 67 HP nêu trên, và chỉ hiến định hóa quân đội như lực lượng vũ trang duy nhất bảo vệ tổ quốc. Hiến pháp tương lai sẽ phải khắc ghi quân đội như lực lượng vũ trang duy nhất bảo vệ tổ quốc. Công an sẽ không được hiến định hóa. Một sắc luật bình thường của quốc hội sẽ quy định vai trò của công an như một lực lượng bán vũ trang, với nhiệm vụ duy trì an ninh và trật tự, như trong những quốc gia dân chủ khác trên thế giới.